Mevcut Durum

Mevcut Durum

Her ne kadar her yıl Amerika'ya bir milyon kişi göç ediyor olsa da bu ülke dünyadaki en sıkı ve insanı yıldıran göç yasalarından birine sahiptir. 40'tan fazla vize türü ve bir dizi farklı sınıfta yeşil kart vardır. Doğum belgelerinden emlak bilgilerine kadar pek çok kişisel belgenin temin edilmesini gerektiren konsolosluklardaki bürokrasi, vize başvurularını işkence haline getirebilir. Yine de binlerce kişi hayatlarının bir kısmını Atlantik'in diğer yakasında geçirmeye azmeder.

Bundan bir adım ileriye geçerek kalıcı olarak yerleşmeyi düşünenler için daha çok sabır ve inat gerekmektedir ama yukarıda belirtilen yerleşme hakkı (yeşil kart) kazanan insan sayısı bu fırsatın hâlâ var olduğunu ama aşırı derecede uğraş istediğini göstermektedir.

Mevcut durumda ABD'de yasal olarak yaşamanın ve çalışmanın iki yolu vardır. Birincisi göç etmeyecek kişilere bu amaçla verilen vize, diğeri de yeşil kart sahibi olmaktır. Aralarındaki en önemli fark yeşil kartın Amerika'da kalıcı olarak yaşama ve çalışma izniyle beraber pek çok vatandaşlık hakkını da vermesi ama göç etmeyecek kişilere verilen vizenin her zaman geçici olmasıdır. Böyle bir vizeyle yeşil karta başvurmadan uzun yıllar boyunca yasal olarak ülkede kalmak ve çalışmak mümkündür.

1990'a kadar göç başvurusunun kabul edilmesi için en önemli niteliklerden biri bir Amerikan vatandaşının akrabası olmak kabul edilmiştir. Yeşil kart kontenjanları aile bağları olanları diğerlerine göre tercih edecek şekilde belirlenmiştir. Pek çok insan için bir iş bularak yeşil kart almak da tercih edilen bir yol olmuştur.

1990 Göç Yasası göç politikasında büyük değişiklikler getirmiştir. Hâlâ yeşil kart başvurusu yaparken bir Amerikan vatandaşı veya kalıcı oturma hakkı olan bir kişiyle akraba olmak çok faydalı olsa da Yasa başvuran kişinin kendi niteliklerine dayanan çok sayıda yeni kategori getirmiştir. Artık iş türlerine daha çok önem verilmektedir: eğer sanat veya bilimle uğraşan bir kişi ya da “olağanüstü yeteneğe sahip” iseniz veya tanınmış bir bilim adamı iseniz yeşil kart almak eskiye göre biraz daha kolaylaşmıştır. Yasa ayrıca nitelikli insanların hastanelerde, üniversitelerde, bilgisayar programcılığı ve diğer mesleklerde duyulan ihtiyacı karşılamasını sağlamak üzere H-1B çalışma vizesini getirmiştir. Bu artık en yaygın çalışma vizesidir. Ekim 2000 ve Eylül 2001 arasında Göçmen bürosu 163.000 tane H-1B çalışma vizesi vermiştir.

Kaçak Göç Reformu ve 1996 yılında çıkan Göçmen Sorumluluğu Yasası ile yeni değişiklikler gelmiştir. Bu değişikliklerin çoğu yasanın uygulanmasıyla ilgilidir ve ülkeye son girişinizi son çıkışınızla eşleştiren otomatik giriş-çıkış kontrol sistemi, havaalanlarının dış hatlar terminallerinde denetleme istasyonlarının kurulması ve her eyalette on adet göç polisinin işe alınması gibi uygulamaları içerir. Kaçak göçmenlere uygulanan cezalar katlamıştır - sınır dışı edilen bir kaçak göçmene 5 yıl boyunca ülkeye girmekten men cezası verilir ve bu yasağın ihlali de 20 yıllık bir men cezası getirir.

Amerika'da bürosu olan çok uluslu şirket çalışanları ayrıcalıklıdır ve şirket-içi transferler (L tipi vize) bunu kapsar. Diğer devletlerin vatandaşı pek çok kişi New York'un mali dünyasına kolaylıkla girmiştir. Ancak yabancı devlet vatandaşlarının çoğunluğu için ABD'de çalışma izni almak imkansız olmasa bile oldukça zordur. Uzmanlara göre vize kategorilerinden hiçbirine girmiyorsanız birine girmeye uygun oluncaya kadar şartlarınızı değiştirmeniz gerekmektedir. Vize sisteminde pek çok tuhaflık vardır: örneğin bir kategori “üniversite derecesi veya eşdeğeri” gerektiriyor olabilir ve bu da üniversite mezunu olmayanların yeterli olmadığı şeklinde anlaşılabilir ama INS'yi (Göç ve Vatandaşlık Hizmetleri) tatmin edebilecek çok sayıda nitelik vardır. Bazı durumlarda mesela iş tecrübesi yeterli olabilir.

Ancak ABD'de iş bulacağını umut eden bir kişi için çalışma izni almak belirsiz ve kararlılık ve sabır isteyen bir süreçtir. Doğal olarak tarih veya İngilizce gibi mesleki olmayan eğitimi çalışma vizesine yani H-1B'ye uygulamak zordur. Ancak böyle bir eğitim pek çok işe uygulanabilir olduğu için size faydası da dokunabilir. Kendinizi eğitiminle alakalı bir alanda uzman bir “araştırmacı” olarak tanımlamak da bir çözümdür. Göç konusunda deneyimli bir avukatın da yardımıyla çalışma vizelerinden birini alabilirsiniz ama öncelikle Amerika'da size iş verecek bir kişinin desteği sonra da genellikle uzun süren yasal sürecin üstesinden gelmek için sabır ve yeterli para gerekir.

Kaçak çalışmanın hem işçi hem de işveren için ciddi bir suç kabul edildiğini hatırlatmakta fayda vardır. Bu durumda işveren ağır bir para cezasıyla, işçi ise sınır dışı edilerek cezalandırılır. Kaçak çalışırken yakalanırsanız gelecekte yapacağınız vize başvurularını da tehlikeye atarsınız.

Sistem oldukça karışıktır ve Göç ve Vatandaşlık Hizmetleri (INS) yasayı oldukça sıkı bir şekilde uygulamaktadır. Çoğu insana bu haksızlık gibi görünebilir ama sistemi aldatamazsanız bile sizin lehinize çalıştırabileceğinizi unutmamalısınız. Bilinmesi gereken esas nokta kategorilerdir ve bunlardan birine uygun olduğunuzu göstermek için dikkat edilmelidir.

Göç, Amerika'da çok tartışma yaratan bir konudur çünkü ülke çok tercih edilen bir istikamet olmaya devam etmektedir. Kızılderililer dışında herkes göçmenlerin soyundan gelmektedir. Amerika tarihi olarak göç almaya olumlu bakan bir ülkedir ve şehirlerdeki mahallelerin etnik ve kültürel çeşitliliği yeni göçmen dalgaları geldikçe muhteşemliğini korumaktadır. New York şehrinin telefon rehberine bakacak olursanız dünyadaki her etnik gruba mensup birilerinin bulunduğunu görürsünüz. Ancak ara sıra özellikle de işsizliğin arttığı dönemlerde belirli baskı grupları yeni alınacak göçmenlerin sayısını azaltmak için kampanyalar düzenler. Eleştirmenler Amerikalıların iş fırsatlarının tükenmekte olduğunu ve ülkenin nüfus yoğunluğundan kaynaklanan sorunlar ve bunu izleyen hizmet ve toprak talepleriyle karşılaştığını söylemektedir.

Başkan olarak yaptığı son eylemlerden birinde Bill Clinton her yıl verilen H-1B vizelerinin sayısını artıran ama karşılığında yetişkin Amerikalıların ileri teknoloji işlerinde çalışmaları için eğitilmeleri ve çocuklara bilgisayar bilgisi verilmesi amacıyla işverenlerden her vize başına 1000 Dolar vergi alınmasını öngören Yirmi Birinci Yüzyıl'da Amerika'nın Rekabetçiliği Yasası'nı imzalamıştır.

ÇALIŞMA İZNİ

ABD'de çalışma izni diye bir şey yoktur ama Göç ve Vatandaşlık Sersisi (INS) “göçmen olmayanlara” ülkeye girme ve kalma sebeplerinin hepsini kapsayacak şekilde çeşitli vizeler verir (40'tan fazla). Bazı vizeler çalışmanıza izin verir: bunların en yaygın olanı sahibinin yalnızca kendisini ABD'ye gönderen şirket için çalışmasını olanak veren L vizesidir. B vizesi sahibinin ABD'de toplantılar düzenlemek, konferanslara katılmak gibi geçici işler yapmasına imkan verir. Bir Amerikan şirketinin bir kişinin belli bir bilgiye sahip olduğuna kefil olmasını sağlayan H vizesine de çok başvuru yapılır.

Diğer vizeler farklı iş alanları içindir, örneğin J vizeleri onaylanmış bir Ziyaretçi Değişim Programı'na katılanlara ve O vizeleri “olağanüstü yetenekli veya başarılı” sanatçılara verilir. Oldukça yaygın başka bir vize de ABD'yle ticaret ve dolaşım anlaşması olan ülkelerin kendi ülkeleri ve ABD arasında ticaret yapacak vatandaşlarına verilen E (Anlaşma Tüccarı) vizesidir. INS'nin kuralları oldukça karmaşık olduğu için şirketiniz vize başvurunuzla ilgilenmiyorsa göç hukuku konusunda uzman bir avukata danışmanız tavsiye edilir.