|
|
YENİ ZELANDA
ÜLKE REHBERİ | 
|
Ekonomi ve Bankacılık
PARA
“Kiwi” de denen Yeni Zelanda Doları her
zaman Avustralya Doları'ndan daha zayıf
olmuştur ama son yıllarda değerinde aşırı
düşmeler olmuş ve bu da uluslararası turizmi
daha da artırmıştır. Bu satırlar yazıldığı
zamanki kura göre iki Yeni Zelanda Doları
bir Amerikan Doları'na eşitti.
Kağıt ve Bozuk Para
Dolaşımdaki kağıt paralar 5,
10, 20, 50 ve 100 Dolardır. Bir süre önce
Yeni Zelandalı kahramanlar Kraliçe'nin
paranın üstündeki yerini almıştır. Bunlar
arasında 5 Doların üstündeki dağcı Edmund
Hillary, 10 Doların üstündeki kadın hakları
savunucusu Kate Sheppard, 50 Doların
üstündeki Maori siyasetçi Apirana Ngata ve
100 doları üstündeki fizikçi Lord Ernest
Rutherford sayılabilir. Avustralya ile ortak
bir para birimi kullanılması yolunda
geçmişte bir girişim olmuşsa da Yeni
Zelanda'nın parasının bugünkü zayıflığı
düşünüldüğünde böyle bir ihtimal olmadığı
görülür.
Dolaşımdaki bozuk paralar
şunlardır: 5 sent, 10 sent, 20 sent, 50
sent, 1 Dolar ve 2 Dolar. Yeni Zelandalı 10
ve 20 sentler Avustralyalı denklerine
tıpatıp benzer.
Bankalar
Her uluslararası
havaalanında gümrüğün hemen dışında
uluslararası uçuşlarla gelen yolculara açık
bir banka bulunur.
Başta gelen beş banka
National Bank of New Zealand, Bank of New
Zealand, ANZ, Postbank ve Westpac'tir.
Westpac Avustralya'nın büyük bankalarından
biri olduğu için çoğu yolcu iki ülke
arasında Westpac'i kullanarak para transferi
yapabileceklerini sanır ama bunlar tamamen
farklı kurumlardır.
Çalışma saatleri çoğunun
yarım saat geç açıldığı Salı günleri hariç 9
ya da 9.30 ile 16.30 arasıdır. Pek çok banka
artık her işlem için yolcu çeklerini
kırdırmak için ne alınıyorsa üstüne 25 sent
ücret koymaktadır. Çekleri kırdırma
ücretleri de değişir, örneğin Bank of New
Zealand %5 alırken National Bank hiçbir şey
almaz.
Banka hesabı açtırmak için
IRD (vergi) numarası almanız ve çoğu zaman
da asgari bir miktar yatırmanız gerekir.
Türkiye'deki bankanızdan alacağınız bir
mektup da işinizi kolaylaştırır. Bir hesap
açtırmadan önce bankaların masraflarını
kıyaslayın çünkü çoğu banka para yatırmak da
dahil her işlem için ücret alır. Başka bir
fark da çek garanti kartının yokluğudur, bu
da kendi bankanızın şubeleri dışındaki
bankalarda çek kırdırmayı imkansız hâle
getirir. Kişisel çekler fatura ödeme dışında
fazla kullanılmaz. Bunun yerine hemen herkes
EFTPOS kullanır. EFTPOS sakız almaktan eve
pizza getirtmeye her yerde kullanılır ama
her işlemde bir ücret kesilir (bankanıza
göre 25 ya da 50 sent). Çoğu yer
EFTPOS'unuza karşılık nakit de verir.
(Bizdeki Elektron kart benzeri bir sistem)
En çok yönlü banka
Postbank'tır ama adına rağmen bankacılık
hizmetleri her posta ofisinde mevcut
değildir. Eğer Yeni Zelanda'da kalmaya ve
para kazanmaya niyetliyseniz yüksek faizli
bir dönem hesabı (en az dört haftalık)
açtırabilirsiniz.
Kredi Kartları
Plastik para inanılmaz
şekilde yayılmıştır ve pek çok küçük işyeri
Bankcard/MasterCard ve Visa kabul
etmektedir. Pizzacılar olduğu kadar daha
yerleşik restoranlar ve mağazalar da kredi
kartı kabul eder. Visa'nızdan limitiniz
dahilindeki nakit parayı National Bank'tan
çekebilirsiniz.
Bahşiş
Bir zamanlar Auckland
Havaalanı'nın gelişler bölümünde yabancıları
bahşiş vermemeleri için uyaran yazılar
vardı. Bu uygulama hâlâ büyük şehirlerin
dışında görülmez. Hizmet bedelleri yemek
faturalarına eklenmez ya da kredi kartı
kullananlara faturaya bahşiş eklemeleri için
fırsat tanınmaz.
Satış Vergisi
Hemen her malın üstüne
%12.5'lik bir ürün ve satış vergisi (GST)
eklenir. Bizdeki KDV'nin yerine geçen bu
vergi ürünün fiyatının içindedir. Bazı
hizmetlerin fiyatları vergisiz tanıtılır ama
bu durum açıkça belirtilir.
|
