|
|
YENİ ZELANDA
ÜLKE REHBERİ | 
|
Araba Kullanmak
Otobüs ve tren seferleri
yeterli olsa da pek çok insan kendi
araçlarının olmasını tercih eder. Halka açık
taşımacılıkla kamp yerlerine ulaşmak kolay
değildir, motorcu kampları ve pansiyon gibi
diğer ucuz konaklama yerlerine de. Etrafta
bakınırsanız araba kiralamanın Yeni
Zelanda'da çok hesaplı olduğunu görürsünüz.
Yolcular genelde bir araba veya kamyonet
kiralamak için bir araya gelir veya arabası
olan bir kişi bölgede YHA hosteline benzin
parası karşılığında sizi gideceğiniz yere
bırakmayı teklif eder ki bu daha iyi bir
tekliftir.
Yeni Zelanda'da araba
kullanmak tehlikelidir. 1999'da yollarda 508
tane kaza olmuştur. Ama on yıl kadar önce
Yeni Zelanda dünyada en kötü üçüncü
(Portekiz ve Venezüella'nın ardından) ilan
edildiğinden bu yana devlet en fazla zararı
veren grupların (ör. genç alkollü sürücüler)
üstüne gitmiş ve sonuçta durum biraz
düzelmiştir. Pek çok yere iyi gizlenmiş
kameralar yerleştirilmiştir. Cezaların
postayla gönderilmesi eğer belirli bir
adresiniz yoksa zorluk yaratmaktadır. Hızlı
araba kullanmanız sonucu sizden puan
kesilmez ama işaretsiz bir polis arabasına
yakalanmazsanız. Bu arabaları tanımak da
kolaydır çünkü bunlar bagajı açık steyşın
arabalardır ve camdan da bir kamera görünür.
Şehirde araba kullanan kadın erkek bütün
sürücüler çok sinirlidir. Yayalar yeşil
ışıkta geçebileceklerine güvenmeyip
etraflarına iyice bakmalıdır.
Kırsal kesimdeki en büyük
tehlike de insanların üç katı hızlı
gidebilecekleri yolda 30 km. hızla araba
kullanmalarıdır. İstatistiklerin insanı
şaşırtan bulgularına rağmen çoğu ziyaretçi
Yeni Zelanda'nın kırsal kesimlerinde karışık
olmayan yollarda etrafı seyrederek araba
kullanmanın çok zevkli olduğunu
söylemektedir. (Bunun sebebi motorcuların
muhtemelen trafik kurallarının olmadığı bir
yerde hız sınırlarını unutup
dikkatsizleşmesidir.)
Yol Sistemi
Devlet otobanlarının çoğunda
yalnızca iki şerit vardır ama bazen yavaş
araçların arabalara yol verdiği kaldırım
gibi bir şerit daha bulunur. Kırsal
kesimdeki yollardan çok azı toprak ve
çakıldır (Yeni Zelanda ağzında “metal”).
North Island'ın doğu kıyısı boyunca giden
SH2'nin adı Pacific Coast Otobanı olarak
değiştirilmiştir.
“Otoyol” terimi yeni
otoyolların devletten daha çok destek
almasına yol açan bürokratik bir gariplikten
dolayı çok sık kullanılır. Wanganui, New
Plymouth ve Dunedin gibi şehirler yeni bir
köprü ya da geçit yaptığında yerel meclis
ortaya çıkan iki şeritli yola otoyol der.
Tek “gerçek” karayolları dört büyük şehri
dışarıya bağlayan kısa yollardır.
Otoyollarda yalnızca dışarıdaki şeridi
kullanmanız gerekir ama Yeni Zelandalı
sürücüler içerdeki şeridi de sıklıkla
kullanır.
Yeni Zelanda'da trafik
soldan akar ama bir iki ada kavşak da
vardır, olanlar da en komik ayrıntısına
kadar işaretlenmiştir. Kavşaklar kötü
tasarlanmıştır ve yolun geometrisi aklınızı
karıştırabilir. Kalabalık yollar arasındaki
kavşaklar genelde işaretlenmemiştir ve
beklemediğiniz bir yönden gelen trafik sizi
ansızın yakalayabilir. Bütün önemli
kavşaklarda en önemlisi de kırsal
kesimdekilerde çok dikkatli olun. Dört
yollarda sola dönenler sağa dönen araçlara
yol vermelidir.
Yol Kuralları
Trafik soldan akar. Hız
sınırı açık yolda güzel havada saatte
100km.dir. Şehir içi trafikte hız sınırı
saatte 50 km.dir. Kurallar polisten bağımsız
çalışan trafik memurlarınca gözetilir. Bu
Ulaşım Bakanlığı memurları üzerinde “Trafik
Güvenliği Servisi” yazan siyah beyaz
arabalar kullanır. İlk hedefleri hızlı motor
kullananlardır ama küçük bir şehirde
memurların hangi gün geleceğini herkes
bildiği için beladan korunmak kolay olur.
Cezalar 30 Dolar'dan 500 Dolar'a kadar
artar. Emniyet kemeri takmamanın cezası 75,
ehliyetsiz araba kullanmanın cezası 55
Dolar'dır.
21 yaşın altındaki
motorcular için kandaki alkol oranı en fazla
%0.015 olmalıdır. Daha yaşlı sürücüler daha
önceki limitin yarısı olan % 0.04 ile
sınırlanmıştır. En ağır ceza 1.500 Dolar'lık
para cezası ve altı ay hapistir. Kışın araba
kullanacaksanız özel önlemler almalısınız,
örneğin kışın ve ilk baharda yasa gereği
bazı yerlerde üç tane zincir bulundurmanız
gerekir. Bunları bölgedeki benzin
istasyonlarından 25 Dolar'a
kiralayabilirsiniz.
Güzergahlar ve Harita
Yeni Zelanda'daki her
Ziyaretçi Bilgi ofisinden en önemli yolları
gösteren bir haritayı ücretsiz olarak
edinebilirsiniz. Ama ülkenin çoğunu gezmeyi
düşünüyorsanız bir yol atlası alsanız iyi
olur. Bunu da Yeni Zelanda'nın dışında zor
bulursunuz. Yeni Zelanda Otomobil
Derneği'nin uluslararası motorcu
organizasyonlarıyla karşılıklı anlaşması
vardır o yüzden eğer üyeyseniz kitap ve
harita alırken indirim kazanabilir, ücretsiz
yol bilgisi alabilir ve vapurda yer ayırtma
servisini kullanabilirsiniz (bkz. Gitmeden
Önce). Yeni Zelanda hakkında pek çok seyahat
bilgisi için 0800 500 543/www.aaorg.co.nz
adresinden faydalanabilirsiniz. En büyük
ofisler 342 Lambton Quay (PO Box 1794),
Wellington (04-473 8738), 99 Albert St,
Auckland (09-377 4660) ve 210 Hereford St,
Christchurch'tedir (03-379 1280). Kendi
ülkenizde üye değilseniz Yeni Zelanda'da 25
Dolar'lık katılma bedeli artı 54 Dolar
karşılığında altı aylık özel ziyaretçi
üyeliği alabilirsiniz.
Yol İşaretleri
Ulusal devlet otobanları
1'den 8'e numaralanmış ve işaretler (ve bazı
haritalar) üzerinde kırmızı bir kalkanın
içinde beyaz numaralarla belirtilmiştir.
Kırsal bölgelerdeki yollar 10'dan 99'a mavi
kalkan üstüne beyaz numarayla
belirtilmiştir. İşaretlemeler ise ya
yetersizdir ya berbat. Yön işaretleri
eksiktir, onlardan da Otomobil Derneği
sorumludur. Yolda bir sarı parmak şeklinde
işaret görürseniz sizi yakındaki büyük bir
şehre de bowling salonuna da götürebilir.
“Geyiği besleyin” veya “eşsiz koyun
fıstıkları” gibi komik işaretler de
görebilirsiniz. Bunların ikisi de hayvan
yemi reklamıdır. Pek çok yerde “ördek
çıkabilir” işaretleri bisikletlileri
görünmez tehlikelere karşı korumak için
yerleştirilmiştir.
Yeni Zelandalı yetkililer
uluslararası uyarı işaretleri ve semboller
kullanmaya başlamış olsa da hem yolda hem de
işaretlerin üzerinde her talimatı açıkça
yazma alışkanlığı da kalmıştır örneğin,
“çiftlik hayvanı çıkabilir.” Işıklarla
denetim yapılmayan kavşaklarda görülen sola
istediğiniz zaman dikkatle dönebileceğiniz
anlamına gelen “serbest dönüş” işareti
dışında çok azının açıklanması gerekir.
“Çıkış yok” “bitmiş yol yok” anlamına gelir
(otoparklar vb. haricinde, o zaman “çıkış
yok” demektir).
Kafanızı karıştırabilecek
bir işaret “Sınırlı Hız Kuşağı” anlamına
gelen LSZ harflerini çeviren kırmızı bir
dairedir. Bu, sürücünün diğer taşıtlara,
hayvanlara, vb. yol vermek için yavaşlaması
gerektiği anlamına gelir. Fazladan bir ikna
yolu da yola konan bariyerler olabilir.
Trafik ışıklarının sırası
kırmızı-yeşil-sarı-kırmızıdır. Auckland'da
otomatik kameraların bulunduğu yanıp sönen
kırmızı ışıklara dikkat edin (“İlerde
Kırmızı Işık Kamerası Var” işaretine bakın).
Siz yaklaşırken bir ışık kırmızıya dönerse
haritaya bakacak, radyoyu açacak veya bir
sigara yakacak zamanının olduğunu sanmayın,
düşündüğünüzden hızlı ilerler.
Yakıt
Benzin (4 yıldızlı veya
kurşunsuz) litre başına 1 Dolar'dan biraz
fazla tutar, dizel daha ucuzdur (litresi 55
sent). North Island'daki doğal gaz
kaynakları sayesinde Yeni Zelanda benzine
alternatif yakıtlar kullanma konusunda
şanslıdır. Dünyada petrol fiyatları
arttığında New Plymouth'ta sentetik bir
benzin fabrikası kurulmuştur. Çoğu benzin
istasyonları CNG'nin (Sıkıştırılmış Doğal
Gaz) veya LPG'nin (Likit Petrol Gazı)
reklamını yapar. Bunlar yalnızca özel olarak
değiştirilmiş motorlarda kullanılır ve
benzinden daha ucuz da olsa iyi
ayarlanmamışsa daha verimsizdir. CNG South
Island'da bulunmaz.
Benzin istasyonlarının arası
çok açık olabilir, özellikle de South
Island'da. Uzun bir geziye çıkmadan önce
(ör. Te Anau'dan Milford Sound'a benzin
istasyonları olmadan 250 km.lik bir gezi)
deponuzun dolu olduğundan emin olun. Aynı
tavsiye pek çok istasyon artık haftanın yedi
günü açık olsa da hafta sonu gezilerine
giderken de geçerlidir.
Araba Kiralamak
Yeni Zelanda'da taşıt
kiralamak pahalıdır. Araba kiralamak için en
az 21 olmalısınız ama bazı firmalar daha
küçük yaştaki sürücülerin de şartlarını
karşılamaları durumunda (Christchurch
bölümünde bahsedilen Fair-Go Araba Kiralama
gibi) araba kiralamasına izin verir. Hertz,
Avis ve Budget havaalanlarına masalar
koymuştur ama ücretleri yüksektir. Diğer
acentelerin çoğu önceden araba kiralamış
olan müşterilerini havaalanından ücretsiz
aldırır.
Araba kiralama şirketleri
arasındaki rekabet fazla olduğu için indirim
almanız kolaydır. Şehirlerdeki turist
ofislerinden tanıtım amaçlı kitapçıklar
alabilir veya
http://hobbies.q.co.nz/E_VerNet/transport
adresindeki bir yere telefon edebilirsiniz.
Listeler güncel ve ayrıntılıdır ama fiyat
belirtilmemiştir. Günlük ücretler 25-30
Dolar'dan başlar ama bu ucuz kiralama
bedelleri genelde asgari bir süre (bu süre
30 güne kadar uzayabilir) kiralamış olanlara
verilir veya arabayı kiraladığınız şehirde
kalmaya niyetliyseniz o zaman söylenir. Daha
gerçekçi bir tarife küçük bir steyşın
arabayı 3-7 gün için kiralarsanız günlük
35-50 Dolar'dır. Genelde ilan edilen en ucuz
fiyatlar en yüksek fiyattan temel sigortayı
(ör. 3000 Dolar) kapsar, bunu indirmek için
günde fazladan 10 hatta 20 Dolar
ödemelisiniz. Ayrıca ilan edilen fiyat
içinde %12.5'tan GST'nin de dahil olup
olmadığını öğrenin. Bazı şirketler 25 yaşın
altındaki sürücülere fazladan fiyat verir.
Büyük şirketlerin ana ofisleri
Auckland'dadır:
Avis, 17-19 Nelson St; 09-379 2650
Hertz, 93 Hobson St; 09-304 0989
Budget, 83 Beach Road (PO Box 4418); 09-309
6737
Daha az bilinen, birden
fazla Yeni Zelanda şehrinde ofisi olan daha
ucuz fiyat veren şirketler:
Ace Tourist Rentals,
The Strand, Parnell, Auckland; 0800 422 771
veya 09-303 3112. Wellington, Picton ve
Christchurch'te şubeleri vardır.
ARF Rentals, 710 Great South Road,
Penrose (0508 11 22 33;www.hirecar.co.nz)
Payless Rentals Ltd, Auckland
(raimc@ihug.co.nz;
www.paylessrentals.co.nz). 5-10 günlük
kiralamaya sınırsız kilometre yol için
günlük 29 Dolar alırlar.
Pegasus Rental Cars, PO Box 786,
Nelson; 0800 803 580/www.rentalcars.co.nz.
Sırt çantalı turistlere indirim yapılır.
Red Rocket Rental Cars, 0800 762 548.
ülkenin her yerinde şubeleri vardır. İlan
edilen günlük fiyat 19 Dolar'dan başlar.
Rent-a-Dent/Economy Rental Cars, 215
Kirkbride Rd, Auckland Airport, Auckland;
0800 736 823 veya 09-275 2044. En yakın 30
şubeyi öğrenmek için telefon edin.
Scotties Rentals, Auckland'da 0800
736 825 veya 09-630 2625, Christchurch'te
03-338 0887 (newzealand@mail.com).
Shoestring Rentals, 0800-266-607 Christchurch, Queenstown, Dunedin, Picton,
Wellington ve Auckland'da şubeleri vardır.
%10 YHA indirimi yapılır.
www.shoestringrentals.co.nz
Karavanlar
Yeni Zelanda'da karavan
kiralamak o kadar yaygındır ki yollardaki
araçların %90'ının Maui “Campas” veya
Dahiatsu “Gezievi” olduğunu düşünürsünüz.
Ortalama boyutları ortalama Amerikan RV'den
(eğlence aracı) daha küçüktür ama altı
yataklı deluxe karavanlar de bulunur.
Ücretler sınırsız uzaklığa gitme hakkını
kapsar ve mevsime göre değişir. Yoğun
olmayan sezonda iki yataklı model 75 Dolar,
yazın 85 Dolar tutar. Altı yataklı lüks araç
kışın günde 150 Dolar ve yazın da 240 Dolar
tutabilir. Fair-Go-Pegasus ve Ace gibi
yukarıda da değinilen düşük fiyat veren
şirketler karavan da kiralar. Ne kadar lüks
bir araç istediğinizi önceden
düşünmelisiniz. Yeni Zelanda'nın tamamındaki
kamp yerlerinde tesisler o kadar iyidir ki
(dondurucular da dahil) yalnızca uyuyacak
yeri ve ufak bir buzdolabı olan bir karavan
tekerlekli tam teçhizat bir ev kiralamaktan
daha hesaplı gelir.
Karavanlar genelde yatak ve mutfak
gereçleriyle beraber gelir. Senet
imzalamanız (yaklaşık 750 Dolar) veya günde
fazladan 10-15 Dolar ödemeniz istenebilir.
Benzin veya dizel tüketimi 100 km.de
yaklaşık 12.5 litredir. Çoğu şirket üç
günlük veya daha çok bir haftalık asgari
kiralama süreci tanır. Bazı şirketler
kiralama dönemi en az 14 günse, fazladan
ücret ödemeden karavanlarını Auckland'dan
alıp Christchurch'te bırakmanıza veya tam
tersini yapmanıza izin verir. Bazıları,
vapur geçiş ücretini almaz veya indirir ya
da arabanızı Wellington'da bırakıp Picton'da
bir diğerini almanızı isteyebilir. Yaz
aylarında Cook Boğazı'nı geçmek için bir
araç almayı düşünüyorsanız son zamanlarda
yolcular yaz mevsiminin ortasında bile
ayarlamalarını değiştirmekte zorlanmıyorlar
ama yine de önceden bir vapur geçişi
ayarlayın.
Yeni Zelanda'daki karavan
kiralama adresleri:
Adventure Rental Vehicles
Ltd, PO Box 43-235, Mangere, Auckland;
09-256 0255/www.nzmotorhomes.co.nz. Altı
yatağa kadar modelleri vardır.
Avon Campervans, Tuam ve
Antigua Caddeleri'nin köşesi, Christchurch;
03-379 3822.
Backpacker Campervans, 5
Aintree Ave, Airport Oaks, Auckland (09-275
0200) ve 33 Orchard Road, International
Airport (03-358
8300;www.backpackercampervans.com). Tek
yönlü kiralamalara izin veriyor.
Britz New Zealand, 36
Richard Pearse Drive, Mangere, Auckland
(Auckland'da 09-275 9090 ve Christchurch'te
03-358 0973; 0800 831 900; www.britz.com).
Sezon sonu fiyatlar en az dört gün için 50
Dolar'dan başlar.
Budget, 83 Beach Rd,
Auckland; 09-375 2220.
Kiwi Campa, 0800 628 446/09-275 4748;
www.kiwicampa.co.nz. 2 ve 4 yataklı
karavanlar kiralar. 4 yataklı karavan günlük
114 Dolardır, 2 yataklılar daha ucuzdur.
Maui Rentals, 36 Richard
Pearse Drive, Mangere, (Özel Çanta 92-133),
Auckland; 0800 651 080 (North Island) ve
0800 304 304 (South Island);
www.maui-rentals.com. Ayrıca 530-540
Memorial Ave, Christchurch (03-358 41 59) ve
Queenstown Havaalanı (03-442 2011). Yazın
dört yataklı karavanlar 260 Dolar civarı
tutar.
United Vehicle Rentals Ltd,
120 Great South Road, Newmarket, Auckland
(09-5201414/www.campavan.co.nz). ayrıca 4
Nortons Road, Avonhead, Christchurch (03-342
8262). Yoğun sezonda 4 yataklı karavanların
günlüğü 200 Dolar'dır.
Araba Almak
İthal mallara konan yüksek
vergilerin kaldırılması ithal arabaların
fiyatlarını indirmiş ve fiyatları
Türkiye'dekilerle eşitlemiştir. Bugünlerde
en çok aranan arabalar Mazdalar ve
Toyotalardır. Ancak bu üzerine titrenen eski
Morris Minorları daha az göreceğiniz
anlamına gelir. Özellikle yeni hukuki
düzenlemeler eski ve daha değersiz araçların
üzerine çok gittiği için Standard 10lar ve
Rover 90lar hâlâ yollardadır.
Yolcular arasında
kullanılmış arabalara ve kamyonetlere talep
oldukça fazladır, özelikle de Auckland'da.
Araba fiyatları 800-1000 Dolar'dan başlasa
da güvenilir bir araç bulmak için birkaç bin
doları gözden çıkarmanız gereklidir (bazen
de bir külüstürü 200 Dolar'a alıp
harcamaları arkadaşlar arasında paylaşarak
büyük bir yolculuğu toplu taşıma araçlarıyla
yapmaktan daha ucuza getirebilirsiniz). En
düşük fiyatlar günün erken saatlerinde
alınır ama günün sonlarında da alıcılar
ellerindeki maldan kurtulmak isteyen
satıcıları fiyat kırmaya zorlayabilir.
Arabaları yeniden satsanız da para edeceği
için ülkeden ayrılırken harcamanızın iyi bir
bölümünü geri alabilirsiniz. Alıcılar araba
açık artırmalarına katılmayı da düşünebilir,
satıcıların alıcılara 300 Dolar gibi büyük
bir rakam ödemesi gerekmektedir. Ayrıca her
gazetecide satılan ücretsiz ilan gazetesi
Trade & Exchange'e de bakabilirsiniz. Bazı
araba satıcıları yolculara garantili geri
alım fiyatları verir örneğin 20 Manchester
St Christchurch'teki Wheelers (03-366 4855)
ve Auckland'daki Budget Araba Satış (09-379
4120). Diğerleri için Yeni Zelanda Garantili
Araç Geri Alım Derneği'yle görüşün (825
Dominion Road, Auckland; 09-620 6587).
Araç alım satımı için
yapılması gereken işlemler Türkiye'dekilere
benzer. Yol vergisi “tescil” olarak bilinir,
ruhsatla beraber ikisi 205 Dolar tutar ama
bütün yıl kalmayacaksanız aylık olarak da
ödeyebilirsiniz. Satıcının kanun gereği
arabayı sağlamlık garantisiyle (WOF) satması
gerekir. Bu test hangi garajı seçtiğinize
bağlı olarak 35 Dolar kadar tutar. WOF'un
bir aydan daha eski olmaması gerekir (alıcı
aksini kabul etmediyse). Ön camınızda WOF'u
göstermezseniz 150 Dolar ceza ödersiniz.
Tescillemek için satıcının da alıcının da
posta ofislerinde satılan bir formu (ücreti
15 Dolar) doldurması gerekir. Almak
istediğiniz arabaya satıcının yasal olarak
sahip olduğu ve arabanın borcu olmadığı
konusunda kendinizi rahatlatmak isterseniz
0800 658 934'ten Credit Check'i veya 0900
90977'den (aramanın ücreti 6 Dolar) Auto
Check'i arayabilirsiniz. Ayrıca arabayı AA
ya da (Auckland'da) Car Inspection Services
Ltd tarafından mekanik incelemeden
geçirebilirsiniz. Bu da 60-100 Dolar
arasında mal olur.
Sigorta
Yeni Zelanda'daki yeni
“kusursuz” tazminat sistemine göre kaza
kurbanlarına kazaya kimin sebep olduğuna
bakılmaksızın devlet tarafından tazminat
ödenir. Sonuçta motoru sigortalatmanız
gerekmez ancak aracı sigortalatmanız tavsiye
edilir. Yeni Zelanda'nın AA'sı veya diğer
şirketler aracılığıyla toplam sigorta
giderleri yıllık 600 Dolar kadar tutar ama
AMP gibi bir şirketten alarak üçte biri
oranında daha az ödeyebilirisiniz. Çok az
sayıda şirket de başka bir ülkenin ruhsatını
taşıyan insanlardan 1000 Dolar fazladan
alır. Aracı kullanacak başka isimleri
bildirmeniz gerekmez çünkü sigorta arabayı
kullanan herkesi kapsar.
|
