|
|
MALTA
ÜLKE REHBERİ |
 |
Sağlık
Yolculuk sırasında sağlık
durumunuz, yola çıkmadan önce yaptığınız ön
hazırlıklara, günlük sağlık bakımınıza ve
herhangi bir sağlık sorunuyla nasıl başa
çıktığınıza bağlıdır.
Yolculuğa Hazırlık
Yeterli derecede sağlık sigortanız olup
olmadığını kontrol edin.
Malta'da olağandışı sağlık
sorunu riski yoktur ve aşıya gerek duyulmaz.
Yolculuğa çıkmadan önce sağlık kontrolünden
geçmeyi ihmal etmeyiniz. Eğer uzun bir
yolculuğa çıkıyorsanız dişlerinizin sağlık
durumunu kontrol ettiriniz. Eğer gözlük
kullanıyorsanız, yanınıza bir çift yedek
gözlük ve reçetenizi almayı unutmayınız.
Eğer özel bir ilaç kullanıyorsanız,
gittiğiniz yerde bulamamanız ihtimaline
karşın, yanınızda yeterli miktarda
bulundurmaya dikkat ediniz. Kutunun,
etiketli olan kısmı yerine, ilacın cinsinin
belirtildiği kısmını yanınıza alınız, bu
şekilde, ilacın bulunamaması durumunda
yerine kullandığınız ilaca uygun başka bir
ilaç verilebilir. Herhangi bir sorunla
karşılaşmamak için, yanınızda, ilacı
kullanmanızın yasal olduğunu belirten,
doktorunuz tarafından yazılmış bir mektup
veya reçete bulundurunuz.
Temel Kurallar
En önemli sağlık kuralı yediklerinize ve
içtiklerinize özen göstermektir. Mide
ağrıları en sık görülen seyahat hastalığıdır
(yolcuların %30 ile %50'si iki hafta süren
gezilerde mide sorunları yaşamaktadır).
Fakat bu sorunların büyük bir kısmı ciddi
sağlık problemlerine yol açmamaktadır. Ne
yazık ki, zaman zaman yemek zehirlenmesi
vakaları görülebilir. Bu nedenle, ihmalkar
davranmamanızda yarar var.
Su
Malta'da musluk suyu
içilebilir, ancak bol miktarda klorludur. Bu
nedenle, eğer musluk suyunun tadından
hoşlanmazsanız, şişe sularını tercih
etmelisiniz. Kırsal kesimlerde, dere veya
pınar olsun, en iyisi bu sulardan uzak
durmaktır.
Sağlık Sorunları & Tedavi
Sıcak Yorgunluğu
Malta'nın aşırı yaz sıcağı,
su ve tuz kaybı, yorgun düşmenize neden
olabilir. Sıcak havaya alışmak için
kendinize zaman ayırın, yeterli miktarda
sıvı tüketin ve aşırı fiziksel güç
harcamanızı gerektirecek aktivitelerden
kaçının. Tuz kaybının belirtileri, aşırı
yorgunluk, baş ağrıları, uyuşukluk, baş
dönmesi ve kas ağrılarıdır. Tuz tabletleri
almak yardımcı olabilir, ancak, yemeğinize
biraz fazla tuz katmak daha iyi bir çözüm
yoludur.
Güneş çarpması
Bu, zaman zaman ölümcül
olabilecek, ciddi durum, vücudun ısı
düzenleyici mekanizması çalışmaz ve vücut
ısısı tehlikeli derecede yükselirse meydana
gelir. Uzun süre aşırı sıcakta kalır ve
yeterli miktarda sıvı tüketmezseniz,
vücudunuz güneş çarpmasına karşı korunmasız
kalır. Semptomlar, bitkin hissetme, fazla
(ya da hiç) terlememe ve ateşinizin çok
yükselmesidir (39-40° veya 102-106°C).
Terleme durduğunda, vücut, pembeleşip
kızarmaya başlar. Şiddetli baş ağrıları ve
eşgüdümsel hareketlerde bozulma görülebilir.
Ayrıca, hasta, saldırganlaşıp, düşünceleri
karmaşıklaşabilir. Sonuç olarak, hasta,
sayıklamaya başlayıp, sarsıntı geçirebilir.
Böyle bir durumda hastayı hastaneye götürmek
şarttır ancak yapılacak ilk yardım, hastayı
gölge bir yere götürüp, kıyafetlerini
çıkarıp, ıslak havluyla sarmak ve yelpaze ya
da bunun gibi herhangi bir şeyle
serinletmektir. Eğer hastanın bilinci
yerindeyse, sıvı tüketmesini sağlayınız.
Uçak Yorgunluğu
Bu hastalık, bir yolcu, üç
saat dilimi boyunca seyahat ettiği zaman
(her saat diliminde bir saat fark eder)
görülür. İnsan vücudunun bir çok fonksiyonu
(ısı, nabız, sindirim ve boşaltım sistemi
gibi) 24 saatlik bir döngüye göre
düzenlenmiştir. Durmaksızın, uzun
mesafelerde yolculuk yaptığımız zaman,
vücudumuz kendini, vardığımız yerin ‘yeni
zaman' dilimine göre ayarlama ihtiyacı
duyar. Bu nedenle, yorgunluk, zihin
bulanıklığı, uykusuzluk, gerginlik,
konsantrasyon bozukluğu ve iştah kaybı gibi
şikayetlerimiz olabilir. Bu etkiler, üç gün
içinde kaybolur, ancak, etkilerin şiddetini
en aza indirmek için şunlara dikkat
etmelisiniz:
• Yolculuğa çıkmadan önce bir iki gün
dinlenin.
• Uykusuz kalmanızı önleyecek uçuş saatleri
seçmeye çalışın. Gideceğiniz yere akşam
saatlerinde varmanız, gece uyuyabileceğiniz
anlamına gelir. Uzun uçuşlarda mola yerleri
ayarlamaya çalışın.
• Aşırı yemekten kaçının (midenizin
şişmesine sebep olacaktır). Uçuş sırasında
alkollü içeceklerden kaçının (su
kaybetmenize neden olacaktır). Bunun yerine,
meyve suyu ve su gibi, karbonatsız ve
alkolsüz içecekler tüketin.
• Sigara içmekten kaçının.
• Rahat kıyafetler giyin. Daha rahat
uyuyabilmeniz için göz maskesi ve kulaklık
bulundurabilirsiniz.
• Gitmekte olduğunuz bölgenin saat dilimine
uygun bir uyku zamanı belirleyin.
Yol Tutması
Yolculuktan önce ve yolculuk
esnasında hafif bir şeyler yemek yol tutması
riskini azaltacaktır. Eğer yol tutmasına
yatkınsanız, hareket oranı en az olan yerler
seçiniz ( uçakta, kanata yakın yerler,
gemide orta yerlerde, otobüslerde orta
sıralarda). Temiz hava genellikle yardımcı
olur. Okumak ve sigara içmekse sakıncalıdır.
Yol tutmasını önleyecek ve uyuşukluğa sebep
olacak ilaçlar, yola çıkmadan alınmalıdır.
Zencefil (kapsul olarak bulabilirsiniz) ve
nane kullanmak (naneli şekerler de dahil
olmak üzere) size yardımcı olacak doğal
yöntemlerdir.
Güneş Yanığı
Malta, kuzey Tunus'tan ve
Cezayir'den çok daha güneyde yer alır.
Bulutlu havada bile çok çabuk
yanabilirsiniz. Güneş kremi, şapka ve
burnunuz ve dudaklarınız için koruyucu krem
kullanınız. Kalamin kremi veya güneş sonrası
losyonları kullanmak orta derece yanıklara
iyi gelecektir. Gözlerinizi kaliteli güneş
gözlükleriyle koruyunuz.
Diyare
Su, yemek veya iklim
değişikliği gibi basit faktörler kısa süren
bir ishal sorununa yol açabilir. Ancak, her
hangi başka bir semptom olmadan, sadece
birkaç kere tuvalete koşmak ciddi bir
sorunun habercisi değildir.
Özellikle çocuklarda ve yaşlı insanlarda
daha sık görülen su kaybı, her çeşit ishalin
en tehlikeli özelliğidir. Bütün durumlarda,
en azından kaybedilen su oranını vücuda geri
kazandırmak hatırlanması gereken en önemli
tedavi yöntemidir. Şekersiz çay, soda veya
alkolsüz, içinde %50 temiz su bulunan
içecekler tüketmek yararlı olacaktır.
İshalin çok şiddetli görüldüğü ciddi
durumlarda, mineral ve tuz kaybını gidermek
için tıbbi ilaçlara başvurmak gerekir.
Kaynatılmış veya şişe suyuna
karıştırabileceğiniz bu tabletler (ORS) çok
yardımcı olacaktır. Acil durumlarda, bir
litre kaynamış suya veya şişe suyuna altı
çay kaşığı şeker ve yarım çay kaşığı tuz
katarsanız büyük ölçüde önlem almış
olursunuz. En az kusarak veya boşaltım
yoluyla kaybettiğiniz oranda sıvı
tüketmelisiniz. İdrar miktarınız size ne
kadar sıvı tüketmeniz gerektiği konusunda
bilgi verebilecek en önemli noktadır. Eğer
çok az idrara çıkıyorsanız daha fazla su
içmeniz gerekiyor demektir. Azar azar ama
sık sık su içmelisiniz. İyileşene kadar
hafif yemekler tüketmeye özen gösterin.
Loperamide veya
diphenoxylate gibi ishal kesici ilaçlar,
semptomları kısa süre için geçirip hastayı
rahatlatsa da, kesin bir tedavi
sağlamayacaktır. Bu ilaçları sadece tuvalete
gidemeyeceğiniz zamanlarda, örneğin seyahate
çıkmak zorunda kaldığınızda kullanınız. Bu
ilaçların 12 yaşın altındaki çocuklar
tarafından kullanılması tavsiye edilmez.
Mantar Enfeksiyonları
Mantar enfeksiyonları sıcak
havalarda yaygınlaşır. Genellikle, kafa
derisinde, ayak ve el parmaklarının
arasında, kasıklarda derinin üzerinde
görülür. Mantar enfeksiyonun hastalıklı
hayvanlardan veya diğer insanlardan bulaşır.
Islaklık ve nem bu hastalığın oluşmasında
çok etkilidir.
Mantar enfeksiyonunu önlemek için rahat ve
bol kıyafetler giyin, suni elyaflı
giysilerden kaçının, sık sık yıkının ve
vücudunuzu özenle kurulayın. Eğer mantara
yakalanırsanız, mantarlı bölgeyi en az günde
bir kere yıkayın, dezenfekte edici veya
ilaçlı sabunlarla yıkayın, güzelce durulayın
ve kuru kalmasına özen gösterin. Anti-mantar
kremi veya pudralı ilaçlar
uygulayabilirsiniz. Mantarlı bölgenin,
mümkün olduğu kadar güneş ışığı almasını
sağlayın. Bütün havlu ve iç çamaşırlarınızı
sık sık değiştirin, sıcak suda yıkayın ve
güneşte kurumaya bırakın.
HIV & AIDS
Human indeficiency virus (Hiv, bağışıklık
sisteminde yetersizlik), bağışıklık
sisteminin ihtiyaç duyulan oranda
çalışmamasına yani Aids'e neden olabilir.
Herhangi açık yarayla, kan veya vücut
sıvısıyla temas kişiyi tehlikeye sokabilir.
Hastalık gelelikle cinsel yollarla veya
kirli iğneler yoluyla geçer. Aşı,
akupunktur, dövme ve piercing gibi
uygulamalar damar yoluyla uyuşturucu
kullanımı kadar potansiyel tehlike
oluşturur.
Cinsel Yolla Bulaşan Hastalıklar
HIV/AIDS ve hepatit B, cinsel temas yoluyla
geçebilir. Diğer cinsel yolla bulaşan
hastalıklar arasında, belsoğukluğu, uçuk ve
frengi ve idrar sırasında ağrı ve yanma gibi
semptomlar yer alır. Siğil gibi bazı cinsel
yolla bulaşan hastalıklar, özellikle
kadınlarda, daha güç fark edilebilir veya
hiç fark edilmezler. Siğil hastalığı,
belirtiler henüz fark edilmeden bile,
kadınlarda ve erkeklerde kısırlığa yol
açabilir. Frengi belirtileri zamanla tamamen
kaybolur, ancak hastalık devam edip ilerde
ciddi sorunların oluşmasına neden olabilir.
Cinsel ilişkiden kaçınma %100 güvenli olan
tek yol olsa da prezervatif kullanmak da
hastalıktan korunmak için çok etkili yoldur.
Bel soğukluğu ve frengi antibiyotikle tedavi
edilir. Cinsel yolla bulaşan hastalıkların
her biri için farklı antibiyotikler
uygulanır. Uçuk ve AIDS'in tedavisi yoktur.
Jinekolojik Hastalıklar.
Özellikle sıcak havalarda
seyahat ederken, antibiyotik kullanımı,
sentetik iç çamaşırları, terleme ve gebelik
önleyici haplar, mantar gibi, vajinal
hastalıklara yol açabilir. Mantar
hastalıklarının ilk belirtileri, isilik,
kaşınma ve akıntıdır. Bu hastalıklar, sirke,
limon suyu veya yoğurt banyosuyla tedavi
edilebilir. Nystatin, miconazole veya
clotrimazole bezleri kullanmak yaygın bir
tedavi yöntemidir. Hijyenik bakım uygulamak,
bol ve rahat kıyafetler, pamuklu iç
çamaşırları giymek bu hastalıkların
önlenmesine yardımcı olabilir.
Cinsel yolla bulaşan hastalıklar vajinal
sorunlara yol açan en önemli nedendir.
Semptomlar arsında, kötü kokulu akıntılar,
ilişki sırasında ağrı ve zaman zamanda idrar
sırasında yanma hissi yer alır. Tıbbi
tedaviye başvurulmalıdır ve erkek
partnerlerde muayene olmalıdır. Daha fazla
bilgi için Cinsel Yolla Bulaşan Hastalıklar
bölümüne bakınız. Cinsel ilişkiden
kaçınmanın yanı sıra, en iyi yol prezervatif
kullanarak güvenli seksi tercih etmektir.
Böcek ısırıkları & Sokmalar
Arı ve eşekarısı sokmaları tehlikeli
olmaktan ziyade ağrılıdırlar. Ancak, bu tarz
ısırıklara alerjisi olanlarda şiddetli
solunum problemleri görülebilir ve acil
tıbbi müdahaleye gereklidir.
Kalamin losyonları veya böcek ısırığı
spreyleri hastayı rahatlatır, ağrı ve şişme
oranını azaltır.
Sivrisinekler, sıcak aylarda, Malta'da baş
belası olabilir. Bu nedenle, yanınızda sinek
kovucu ve sinek öldürücü maddeler getiriniz.
|
