|
|
KANADA
ÜLKE REHBERİ |  |
Çalışma Koşulları
MAAŞLAR
ABD’den sonra dünyada vatandaşlarına en
yüksek yaşam standartlarını sunan ülke
Kanada’dır. Bunun nedeni de satın alma
gücünün oldukça yüksek olmasıdır. Kanada’da
çalışanlar Amerikalı meslektaşlarından
olukça düşük ücretler almaktalar. Bu
Amerikan şirketlerinin daha karlı
olmasından, yada Kanadalı şirketlerin
ayıbından kaynaklanmıyor. Sadece Kanada’da
astronomik ücretlere rastlanmıyor. Genelde
asgari ücret yaygın. Günlük $ 5. 25 ile $ 7.
60 arasında değişiyor. Garsonlar ve
barmenler bundan da az ücretle
çalışabiliyor. Çünkü bahşişleri var.
Kanada’ya göç etmek isteyenler
unutmamalıdırlar ki Kanada’da Türkiye’deki
işlerinden çok daha düşük seviyede bir işte
çalışmak zorunda kalabilirler.
SOSYAL YARDIMLAR VE İKRAMİYELER
Kanada’da maaşlar on beş günde bir, ya direk
çalışanların hesaplarına yatırılır ya da
çekle ödenir. Çoğu şirketin prim sistemi var
ve yıl sonlarında karla orantılı prim
dağıtılıyor çalışanlara . Bu primlere
genelde Noel primleri deniliyor ve üst düzey
yöneticilere dağıtılıyor. Bu üst düzey
yöneticilerin yıllık kazançlarını oldukça
arttıran bir uygulama. Tüm primlerden gelir
vergisi kesiliyor. Ayrıca şirketin
çalışanlarına tahsis ettiği arabalardan da
gelir vergisi kesiliyor. Çünkü onlar da
gelir muamelesi görüyor. Müdürler ve
uzmanlar otomobil, sağlık sigortası, diş
parası, emekli maaşı, ve spor salonlarına
üyelik gibi avantajlar elde edebiliyorlar.
Ayrıca sürekli iş seyahatine çıkan
yöneticiler uçuşlarda kazandıkları mil
puanlarını daha sonra kendi özel seyahatleri
için kullanabilmekteler. Bazı şirketlerin
sosyal kulüpleri bulunmakta. Çalışanlar
cüzzi paralar ödeyerek bu klüplere üye
olabilirler. Böylece pek çok sosyal
etkinlikten faydalanabilirler.
ÇALIŞMA SAATLERİ, FAZLA MESAİ VE TATİLLER
Eyaletlerdeki çalışma koşullarını her
eyaletin kendi Çalışma Bakanlığı koyduğu
kanunlarla belirliyor. Bu kanunlar tüm
eyaletlerde üç aşağı beş yukarı aynı.
Eyaletlerin İş Kanunlarına ek olarak bir de
Kanada İş Kanunu var. Bu kanun da bankalar,
demiryolları, postaneler gibi federal kanuna
tabi kuruluşlarda çalışma koşullarını
düzenliyor.
Standart çalışma saatleri federal kanunla
değil de eyalet kanunlarıyla belirleniyor.
Fazla mesai %50 ücrete tabi. İş Kanununa
göre : Haftalık çalışma süresi BC, MB, SK,
YK eyaletlerinde ve federal kurumlarda 40
saattir. AB, NB, NF, ON, PQ eyaletlerinde
ise haftalık 44 saattir. NS ve PE
eyaletlerinde ise 48 saattir. Ancak
uygulamada haftanın 5 günü toplam 37 ile 40
saat arası çalışılıyor. Çoğu işyerinde mesai
sabah 8 ile 9 arası başlayıp, 5 ‘te sona
eriyor. 1 saat öğle yemeği ve 2 tane 15
dakikalık ara olmakta. Yaz aylarında pek çok
işyeri mesaiye yarım saat erken başlayıp,
Cuma günleri 2:30’da mesailerini
bitiriyorlar.
Eğer herhangi bir resmi
tatilde işe gelmeniz isteniyorsa bunun için
normal ücretinizin iki buçuk katı kadar
ücret alıyorsunuz. Kanunlara göre kimse
resmi tatillerde işe gelmeye zorlanamaz.
Ancak verilen ekstra ücret ve işverenin
baskısı bu duruma itiraz etmenizi
zorlaştırabilir. Eğer maaş alıyorsanız her
zaman fazla mesai ücreti ödenmiyor. Bu durum
alt ve üst yönetim seviyelerinde çoğunlukla
böyle. Bazen çok yoğun işgünlerinden sonra
ekstra dinlenme izni verilebiliyor. Ancak
çoğu şirkette işin gerektirdiği kadar
çalışmanız bekleniyor.
Kanada’ya yerleşecek bir
Türk için en zor şeylerden bir tanesi de
tatil süresinin azlığı olacaktır. Kanada’da
yalnızca iki haftalık yıllık izin ve 8
günlük resmi tatil yapabilirsiniz. Yıllık
izin tabii ki de iş yerindeki kıdeminizle
doğru orantılıdır. İşyerinizde çalıştığınız
yıllar artınca yıllık izninizde buna bağlı
olarak artacaktır. Ancak bu yine de hiçbir
zaman bir ay olamıyor. Yıllık izniniz
süresince hem normal ücretinizi alabilecek
hem de yıllık kazancınızın %4 ‘üne denk
gelen bir miktar tatil ödeneği
alabileceksiniz.
Yıllık izin kullanma hakkını
elde edip de yıllık iznini kullanmadan işten
ayrılan bir kimseye ayrıldıktan sonraki en
fazla bir hafta içinde yıllık izin ücreti
ödenir.
Kanada’da ailelerin üçte
ikisinde eşlerden ikisi de çalışıp, para
kazanmaktadır. Çocuk sahibi olduktan sonra
part-time çalışan bayanlar da vardır.
Kanada’da geniş part-time iş olanakları
vardır. Hatta tüm çalışanların dörtte biri
part time işlerde çalışmaktadırlar. Part
time işlerin artması ekonomik krizlerin ve
full time ücret ödemeyi karşılayamayan
şirketler yüzünden ortaya çıktı. Part-time
işler genelde tüketici sektöründe, fast food
sektöründe, ve perakendecilik sektöründe
yaygın.
İŞÇİ SENDİKALARI
Sendikalar Kanada’da çok büyük bir güç
teşkil etmiyorlar. Bunun nedeni de bugüne
kadar güçlüklerle karşılaşmamış olmaları.
Kanada tüm çalışanları katılıma teşvik eden
kapalı bir sendika sistemi geliştirmiş. Bu
sistem ilk başlarda reddedildi ancak yüksek
mahkemenin desteklemesiyle kabul edildi. Tüm
Kanada’da işgücünün yalnızca çeyreği
sendikalaşmış durumda. Bu çeyreklik kısmın
%66 ‘sı ulusal sendikalara, %30 ‘u da
uluslararası sendikalara üye. Geriye kalan
kısım da yerel veya eyalet sendikalarına
üye. Örneğin Ontario eyalet sendikası.
Kanada’da toplam 35 adet işçi sendikası
bulunuyor. Bunların en önemlilerini isimleri
ve üye sayıları aşağıdaki gibi:
Kanada Kamu Çalışanları Sendikası: 485. 000
üye
Ulusal Kamu Çalışanları ve Genel Çalışanlar
Sendikası : 325. 000 üye
Birleşmiş Gıda ve Ticaret Sektöründe
Çalışanlar Sendikası : 205. 000 üye
HİZMET SÖZLEŞMELERİ
Yazılı hizmet sözleşmesi yapılması Kanada’da
zorunlu değil ancak hem işçinin hem de
işverenin korunması açısından faydalı bir
uygulama. Haksız yere işten çıkarma
davalarının artması hizmet sözleşmelerinin
önemini iyice arttırdı. Eğer başvurduğunuz
görev yöneticilik düzeyinde değilse,
sözleşmeli çalıştırılmayabilirsiniz. Bu da
sosyal pek çok haktan mahrum kalabileceğiniz
anlamına geliyor. Ancak yine de çok önemli
değil çünkü Kanada’ya sürekli olarak
yerleşmiş her göçmene devlet sağlık
sigortası yapıyor. Bu yüzden çok fazla bir
zararınız olmayacaktır. Hizmet sözleşmeleri
genelde belirli bir deneme süresi içerirler.
Eğer bu süre içerisinde işveren işçiden
memnun kalmazsa ve işçiyi işten çıkarmak
isterse bir haftalık ihbar tazminatı
ödemekle yükümlüdür. Deneme süresi sona
erdikten sonra hizmet sözleşmesinin esas
hükümleri geçerli olur . Örneğin işçinin
işten çıkarılması durumunda ödenecek ihbar
tazminatı, işçinin hangi koşullar altında
işine son verilebileceği ile ilgili maddeler
kesinlik kazanır. Pek çok hizmet
sözleşmesinde işçiye görevini istenildiği
biçimde yerine getirmediği takdirde ihtar
verilebileceği yazılıdır. İhtar aldığı halde
hala davranışlarını düzeltmeyen işçinin
işine son verilebilir. İhbar tazminatının
miktarı işçinin işyerindeki kıdemine
bağlıdır. Kıdem arttıkça ihbar tazminatı da
artar. Kanada İş Kanununa göre bir işçiye
ödenebilecek maksimum ihbar tazminatı sekiz
haftalık ücretidir. Yine aynı şekilde
işçinin işten sebepsiz ayrılması durumunda
işverene ödemesi gereken ihbar tazminatı en
az iki haftalık ücretidir. İşverenin ödemesi
gereken tazminat her koşulda işçiden daha
yüksek tutulmuştur ki sık sık eleman
değiştirmesinler.
İŞYERİNDEKİ UYGULAMALAR
Kanada’da işyerlerindeki uygulamalar
şirketten şirkete değişiklik gösterir. Ancak
tüm şirketlerin en çok dikkat ettiği
hususlar dakiklik, güvenilirlik, çok
çalışmaktır. Bürolarda, restoranlarda,
perakende satış mağazalarında, personel her
dört saatte bir 15 dakikalık dinlenme
hakkına sahiptir. Bunların dışında kalan
işletmelerin bu kadar resmi mola
uygulamaları yoktur ve mola dışında
dinlenmek, işten kaytarıcı hareketlerde
bulunmak pek hoş karşılanmaz. Ayrıca mesai
saatleri içerisinde uzun süre şahsi telefon
görüşmeleri yapmak, şirket dışındaki
kimselerle şirket hakkında konuşmak da doğru
davranışlar değildir. Çalışanların takım
çalışmasına yatkın olmaları ve şirketlerinin
belirlediği hedeflere sıkı sıkıya bağlı
olmaları şirket için çok büyük önem taşır.
Sürekli işten kaçmaya çalışanlar ve bir an
önce iş bitsin diye can atanlar terfi
edebilmeyi hayal bile etmesinler. Bu konuda
hiç şansları yok çünkü.
Kanada’da işyeri ortamı
oldukça sıcak ve sosyaldir. Yöneticiler,
müdürler altlarında çalışan insanlara
oldukça yakındırlar. Kanadalı yöneticiler
için önemli olan girişkenliktir. Astlarının
onları yönlendirebilmesi, gelişime ve
değişikliklere açık olmalarıdır. Bu onlar
için sıkı bir hiyerarşiden çok daha
önemlidir. Kanada’da şirkete akrabasını,
yakınını sokup onlara ayrıcalık yapma pek
rastlanan bir şey değildir . Türkiye’de çok
yaygın olan bu olaya Kanada’da ancak birkaç
aile şirketinde rastlanabilir.
ÇALIŞAN KADINLAR
Kanada’da işgücünün %45’ini kadınlar
oluşturur. Kadınlar iş başvurusunda
bulunabilme ve maaş konusunda erkeklerle
eşit haklara sahiptirler. Bu kanunlarla
belirlenmiştir. Ancak kadınlar yine de
erkeklerden %25 daha az kazanmaktadırlar ve
cinsiyet ayrımı hala devam etmektedir.
Kadınlara yapılan haksızlıklar yüzünden
açılan davalar her geçen gün artmakta ve bu
konuyla ilgili yeni yasalar çıkarılmaktadır.
Bu da işverenleri terfi, maaş, cinsel taciz
konularında daha duyarlı olmaya
çağırmaktadır. Bir işverenin, işe alacağı
elemanın yaşını, medeni durumunu dikkate
alarak karar vermesi veya ilerde çocuk
sahibi olup olmayacağı konusunda fikir
yürütmesi yasal değildir. İşverenler genelde
işe aldıkları bayanların çocuk sahibi
olmalarını pek istemezler. Çünkü hamilelik,
izni vermek ve elemanının uzun süre işten
uzak kalacak olması işverenin hoşuna gitmez.
Hamilelik izni tüm eyaletlerde dört aydır.
Ayrıca çocuk doğduktan sonrada anne izin
kullanacaktır. Doğumda ebeveynlerin ikisi de
izin kullanma hakkına sahiptir.
Çalışan kadına destek olan
ve onların haklarını koruyan pek çok dernek
vardır. Bunlar: Kanada Ticaret Federasyonu
ve Profsyonel Kadınlar Klübü(56 Sparks
Caddesi, Suite 308, OTTAWA;ONKIP 5A9: Tel
no: 613-234-7619) Head And Heart
yayınlarından Şık Bayanlar için Finansal
Stratejiler Athur Drache ve Susan Weidmn
Schneider ‘ın yazdığı bu kitap Kanada’ya
yerleşecek bayanlar iççiin mükemmel bir
kılavuz olacaktır.
|
