|
|
İRLANDA
ÜLKE REHBERİ |
 |
Özet Tarihi
MÖ 7000 civarı Bu döneme ait
arkeolojik kanıtlar (çakmaktaşları gibi)
sahil boyunca avcı-balıkçı Mezolitik
insanların yaşadığını göstermektedir.MÖ 3000
civarından sonra Neolitik dönemin
başlamasıyla Megalitik döneme ait mezarlar
kaybolur. Daha uzun süreli yerleşimlere ve
tarıma ait işaretler.
MÖ 500 civarından sonra İngiltere'den
Keltlerin gelişi İrlanda'da Demir Çağı'nı
kapatır.MS 431 Papa, Palladius'u İrlanda'ya piskopos
olarak gönderir.
432 civarı Aziz Patrik (daha sonraları
İrlanda'daki en büyük aziz olacaktır)
İrlanda'ya misyoner olarak döner. 16
yaşındayken İngiltere'den İrlanda'ya
kaçırılmış ama sonra Fransa'ya kaçmıştır.
800 civarından sonra Viking saldırıları
başlar. İskandinavya'dan gelenler sonraları
liman şehirleri haline gelen yerleşimler
kurar (ör. Dublin).
976 - 1014 976'da Munster Kralı ilan edilen
Brian Ború 1002'de kendini İrlanda Kralı
ilan eder ve
1014'te Vikingleri Clontarf
yakınlarında yener. Aynı yıl öldürülmesinden
sonra krallık yeniden parçalanır.
1169'dan sonra Anglo-Normanlar adayı büyük
ölçüde fetheder ve orada yerleşir. Feodalizm
başlar ve kaleler inşa edilir.
1541'den sonra İngiltere Kralı 8. Henry
kendini İrlanda Kralı ilan eder ve İrlandalı
kabile prenslerinden üstün olduğunu öne
sürmeye başlar.
1607 En güçlü İrlandalı kabile prensleri
İspanya'ya kaçar (“Asillerin Kaçışı”) ve
böylece Kuzey İskoçyalıların üstünlüğü sona
erer.
1608 1. James Protestan İskoçyalıları ve
İngilizleri sistematik bir şekilde
yerleştirmeye başlar (“Ulster'in
Sömürgeleştirilmesi”).
1641-53 İngiliz yerleşimcilere karşı
İrlandalı Katoliklerin ayaklanması
başlangışta başarılı olur. 1649'da Oliver
Cromwell İngiliz İç Savaşı'ndaki
başarısından sonra İrlanda'yı çok kanlı bir
akınla fetheder.
1690 İngiltere'nin Katolik Kralı 2. James
1690'daki Boyne Savaşı'nda Orange Prensi
William'a yenilir ve “Protestanlığın
Tırmanışı” başlar.
1691 Dublin'deki İrlandalı-Protestan meclis
Katolikleri ikinci sınıf vatandaşa
dönüştüren “ceza yasasını” kabul eder.
1800 Birlik Yasası İrlanda'yı Birleşik
Krallığın parçası yapar. Dublin'deki meclis
dağılır ve İrlanda Avam Kamarası'nda 100
vekille temsil edilmeye başlar.
1829 Katolik bir siyasetçi olan Daniel
O'Connell (“Kurtarıcı”) Londra'daki meclisi
Katolikleri serbest bırakan bir yasa
çıkarmaya zorlar.
1840'tan sonra Milliyetçi hareket güç
kazanır.
1845-51 Büyük Patates Kıtlığı. 1846 ile 1851
arasında 1 milyona yakın sayıda kişinin
yetersiz beslenme, tifüs ve diğer
hastalıklardan öldüğü, diğer 1 milyon
kişinin de göç etmek zorunda kaldığı tahmin
edilmektedir.
1880'den sonra Toprak Ligi ve Charles Stuart
Parnell liderliğindeki İrlanda Egemenlik
Partisi İrlanda'nın özerkliği ve toprak
reformu için siyasi bir mücadeleye girişir.
1905-08 Sinn Féin (“Biz Kendimiz”) olarak
bilinen grup “İngiltere'nin birini
İrlanda'nın boğazında diğerini de cebinde
tuttuğu ellerini çektirmek için” kurulur.
1912 Ulster'li Protestanların neredeyse
dörtte üçü bütün özerklik girişimlerini
“gereken her yol kullanılarak” durdurmak
için yasal bir taahhüt imzalar. 1913'te
taahhütü uygulamaya koymak için Ulster
Gönüllü Gücü kurulur.
1916 24 Nisan'da Pádraig Pearse ve James
Connolly idaresindeki 1800 civarı gönüllü
dublin'deki kamu binalarını işgal eder ve
İrlanda Cumhuriyeti'nin kurulduğunu ilan
eder. Bu “Paskalya Ayaklanması” altı gün
sonra bastırılır. İngiltere'nin sert yanıtı
milliyetçileri güçlendirir.
1919-23 İki yıl süren İngilitere-İrlanda
Savaşı sırasında İrlanda Cumhuriyet Ordusu
İngilizlere karşı üstünlük sağlar. 1922'de
İrlanda Meclisi nüfusunun çoğu Protestan
olan altı Kuzey İrlanda ilini dışarıda
bırakacak bir İrlanda Cumhuriyeti kuran
İngiltere-İrlanda antlaşmasını küçük bir
farkla onaylar. Pan-İrlanda Cumhuriyeti
taraftarları ile antlaşmadan yana olan
Bağımsız Devlet hükümeti arasında çıkan iç
savaşı hükümet güçleri kazanır.
1937 Bağımsız Devlet (Éire) kendi
anayasasını kabul eder.
1939 Éire 2. Dünya Savaşı sırasında tarafsız
kalır.
1949 Éire İngiliz Milletler Topluluğu'ndan
ayrılarak İrlanda Cumhuriyeti olur.
1969-70 1969'da Kuzey İrlanda İnsan Hakları
Hareketi'nin düzenlediği bir gösteriye
krallık taraftarları saldırır. Şiddet
olaylarının artması İngiltere'yi asker
göndermeye iter. Geçici IRA Kuzey İrlanda'da
“silahlı direnişini” yoğunlaştırır.
1972 Belfast'taki meclis dağıtılır ve Kuzey
İrlanda Londra'dan yönetilmeye başlar.
1973 Cumhuriyet İngiltere ile birlikte
Avrupa Ekonomik Topluluğu'na girer.
1990 Senatör Mary Robinson İrlanda'nın ilk
kadın başbakanı olur. (1997'de Kuzeyli Mary
Mc Alesse onu izler.)
1997 Cumhuriyet'te boşanma yasallaşır.
1998 Kuzey İrlanda Barış Antlaşması bütün
tarafların katılımıyla imzalanır.
1999 Kuzey İrlanda Meclisi yürütme görevine
sahip bir hükümet seçer.
2001 Gerçek IRA gibi bölüntü gruplar
mücadeleye başlar.
|
