|
|
|
|
Ä°NGÄ°LTERE ÃœLKE REHBERÄ° |
 |
Hukuk Sistemi
İngiltere, Galler ve İskoçya'nın her birinin ayrı ayrı hukuk sistemleri, mahkemeleri vardır. Her ne kadar aralarında pek çok benzerlik bulunmaktaysa da bir o kadar da derin uçurumlar bulunmaktadır. Kuzey İrlanda kanunları, İngiltere ve Galler kanunlarına son derece benzerdir. Ancak İskoçya kanunları diğerlerinden apayrıdır. Satış sözleşmeleri, tüketici hakları, miras ve gençlerin hakları konusunda farklılıklar söz konusudur. İngiltere kanunları içlerinde en modern olanlarıdır. Medeni hukuk ve ceza hukukunda da büyük farklılıklar bulunmaktadır. İngiltere hukuk sistemi en çok oturmuş hukuk sistemlerinden bir tanesidir. Pek çok ülke İngiltere hukuk sistemini kendisine örnek almıştır.
İngiltere'de fazla ciddiyet taşımayan davalar hukuk mahkemeleri (Magistrates Court) tarafından görülürler. Bu mahkemelerde hem medeni hukuk davalarına hem de ceza davalarına bakılır. Hukuk mahkemelerinde davalarda 3 yargıç birden bulunur. Dava bu yargıçların ortak kararıyla sonuçlanır. Yargıçlara davalarda bir de asistan eşlik eder. 17 yaşından küçük çocuklarla ilgili davalar çocuk mahkemelerinde (Juvenile Court) görülür. Ufak çaplı medeni hukuk davaları ile İl Mahkemeleri (County Court) ilgilenir. İngiltere ve Galler'de yaklaşık 300 tane İl Mahkemesi bulunmaktadır. Davalının veya davacının hukuk mahkemesinin verdiği karara veya cezaya itiraz etme hakkı vardır. Bunun için bir üst mahkemeye başvurması gerekmektedir. Medeni Hukuk davası sonuçlarına itiraz etmek için yüksek mahkemeye (High Court), ceza davalarının sonuçlarına itiraz etmek için de kraliyet mahkemesine (Crown Court) başvurmak gerekmektedir.
Ayrıca medeni hukuk davaları "Queen's Bench", "Family Division" veya "Chancery Division'da" da görüşülebilmektedir. Medeni Hukuk Davaları yüksek mahkemelerde, Ağır ceza davaları ise (kasıtlı veya kasıtsız adam öldürme, tecavüz, silahlı soygun vs.) kraliyet mahkemesinde (crown court) bir yargıç ve jüri ile görülür. İngiltere mahkemelerinde jüri 12 kişiden İskoç mahkemelerinde ise 15 kişiden oluşmaktadır. İngiltere'deki seçimlerde oy kullanma hakkı olan 18-65 yaş arası ve İngiltere'de 5 yıldan uzun bir süredir ikamet eden herkes jüri üyesi olabilir. Jüriye üye seçilmek Türkiye'deki askerlik gibi zorunludur. Size jüri üyesi olduğunuz tebliğ edilir ve siz bu tebliğe uyarsınız.
Yüksek mahkeme veya kraliyet mahkemesi tarafından suçlu bulunanların "Court of Apeeal" a itiraz edebilme hakları vardır. Ancak şunu unutmayın ki tüm mahkemelerde bir yığın birikmiş itiraz dilekçeleri vardır.
Ä°ngiltere'de bir
ceza veya hukuk davasının görülebileceği en
üst mercii Lordlar Kamarası'dır. Genelde
tüm kamuoyunu meşgul eden davalar Lordlar
kamarasına aktarılmaktadır. İngiltere
mahkemesi yargıçlarının vermiş olduğu
kararlar Avrupa birliği kanunları ile
çelişki içindeyse davalı Avrupa Mahkemesi
(Lüksemburg'da bulunmaktadır) veya Avrupa
İnsan Hakları Mahkemesi'ne (Strasbourg'da
bulunmaktadır) itirazda bulunabilir. Ancak
Avrupa ülkelerinde pek çok kimse Avrupa
mahkemelerinin gereksiz olduÄŸunu
düşünmektedir. Çünkü hiç bir ülke işine
karışılsın istememektedir. Şunu aklınızdan
çıkarmayın ki itiraz edilen mahkeme
kararlarının yalnızca %25'i değişikliğe
uğramaktadır. Bu da demek oluyor ki
İngiltere mahkemelerinin kararlarına boyun
eğmek zorunda kalacaksınızdır. İtiraz
davalarından kazançlı çıkan yalnızca
avukatlardır.
İngiliz kanunlarına göre, davalının veya davacının avukat tutma gibi bir zorunluluğu bulunmamaktadır. İngiltere'de avukatlık ücretlerinin astronomik olduğunu göz önünde bulundurursak pek çok kişi basit davalarda avukat tutmak yerine kendi kendini savunabilmektedir. Ancak önemli davalarda avukat bulundurmamak deliliktir.
İngiltere'de iki tür avukat bulunmaktadır.
"Solicitor" ve "Barrister". Ä°kisinin de
Türkçe karşılığı avukattır. Ancak solicitor
daha alt mahkemelerde ve daha basit davalara
bakar. Örneğin hukuk mahkemelerinde ve il
mahkemelerindeki avukatlardır. Barrister ise
üst mahkemelerdeki büyük davalara bakar.
Örneğin kraliyet mahkemesindeki
avukatlardır. "Queens Council" yada QC en
üst düzey avukattır. Tüm avukatlar içinde en
bilgili ve deneyimli olanlar QC'lerdir.
Barrister'ler astronomik ücretler alır. Ve
abartmıyoruz ama QC'ler yılda 1.000.000
sterlin kazanmaktadırlar. Bu da QC'lerin
neredeyse kanunun bile üstünde yer
aldıklarını gösteriyor.
HUKUK MAHKEMELERÄ° (MAGISTRATES COURTS)
İngiltere'de önemli hukuk davaları Yüksek
Mahkemelerde (High Court), daha basit hukuk
davaları ise Hukuk Mahkemelerinde (Magistrates Court) görülür. Bu nedenle
yüksek mahkemelerdeki yargıçlar , hukuk
mahkemelerindeki yargıçlara göre daha
bilgili ve deneyimlidir. Hukuk
mahkemelerinde görülen dava sayısı yüksek
mahkemelere göre çok daha fazladır. Hukuk
mahkemelerinde davalar genelde para cezası
ile sonuçlanır. Hakimler para cezasına karar
verirken biraz da davalının ödeme gücünü göz
önünde bulundurmaktadır. İngiltere'de bu
konu ile ilgili anlatılan komik bir hikaye
vardır. Para cezasını ödemediği için hakim
karşısına çıkartılan bir hayat kadını hakime
şöyle cevap vermiştir: "Cezamı ödeyemiyorum.
Çünkü ne zaman para kazanmaya gitsem beni
yeniden tutukluyorsunuz." Hukuk mahkemeleri
bazen de davalıları ağır ceza mahkemesine
sevk edebilmektedir.
AVUKATLIK ÃœCRETLERÄ°
Avukatlık ücretlerinin bu kadar yüksek
olması insanları umutsuzluğa düşürmektedir.
Çoğu kişi "Suçsuz olduğumu kanıtlayabilmem
için mutlaka zengin mi olmalıyım" diye isyan
etmektedir. Bu da demek oluyor ki Ä°ngiltere
mahkemelerinde adalet zenginlerden yanadır.
Normal bir avukat saatte 100 sterlin
kazanmaktayken bir QC saatte 650 sterlin
talep etmektedir. Bu elbette ki dava
dosyasını hazırlamak için ofiste geçirdiği
saatler içindir. Mahkemede geçirdiği günler
içinse günlük 3000 sterlin almaktadır. Bu da
yılda 1.000.000 sterlini garantilemektedir.
Ä°ngiltere'nin hukuk sistemi adalete hizmet
etmek yerine, avukatları zengin etmek
üzerine kurulmuştur adeta. Bu yüzden de pek
çok kişi mahkemede kendi savunmasını kendi
yapmaktadır. Özellikle de boşanma ve
şirketlerin tasfiye davalarında. Ancak yine
de pek çok İngiliz'in bir mahkeme
savunmasının nasıl yapılacağı konusunda en
ufak bir fikri bile yoktur.
Ä°ngiltere'de pek
çok kimse dava açmaktan çekinmektedir. Eğer
çok önemli bir zarar söz konusu değilse
gidenlerin üstüne bir bardak soğuk su içmeyi
tercih etmektedirler. Çünkü mahkeme ile
kazanacaklarının mahkeme masraflarından çok
daha düşük olacağının bilincindedirler.
İngiltere'de bir avukattan danışmanlık
hizmeti almanın boş çek imzalamak ile aynı
olduğunu aklınızdan çıkarmayın. İngiliz
hükümeti bu sorunun farkındadır ve artık bu
astronomik rakamlara bir dur demek
istemektedirler. Ancak avukatlar hallerinden
memnundur.
ÃœCRETSÄ°Z YASAL DANIÅžMANLIK
İngiltere'de yasal pek çok konuda ücretsiz
danışmanlık hizmeti alabileceğiniz
kuruluşlar bulunmaktadır. Avukatlara bir
servet harcamadan önce bu kuruluşları bir
araştırmanızı öneriyoruz. Bu kuruluşlar
bedava veya çok cüzi ücretlerle, herkese ırk, millet ayrımı yapmaksızın hizmet
vermektedirler. Ayrıca hizmet talep
edebilmeniz için İngiltere'de bulunma
sürenize bakılmamaktadır. Pek çok özel
şirketin kendi bünyesinde özel hukuk
danışmanları bulunmaktadır. Eğer bu
kuruluşlardan yeterli bilgi alamazsanız
ancak o zaman bir avukata danışmayı deneyin.
Ancak insanlar kanunlardan korktukları için
en ufak bir yasal olayda bile başlarına bir
şey gelmemesi için avukat tutmaktadırlar.
Eğer hakkınızda çok ciddi suçlamalar varsa veya çok ciddi bir suçtan itham ediliyorsanız asla tek bir yerden yasal danışmanlık hizmeti almayın. Her zaman ikinci bir seçeneğiniz de olsun ki ikisinin de tavsiyelerini karşılaştırın. Bu ister CAB (Citizens Advice Bureau) olsun ister bir avukat olsun mutlaka ikinci kişilere de danışmanızı öneriyoruz. Eğer yanlış tavsiyeler alırsanız, başınız ciddi şekilde yanabilir. Herhangi bir sözleşme imzalamadan önce sözleşmenin maddelerinde tereddüde düştüyseniz veya hak ve sorumluluklarınızı tam olarak algılayamadıysanız imzalamadan önce sözleşmeyi bir avukata göstermenizi tavsiye ediyoruz. Çünkü sözleşmelerin çoğunda beklenmedik tuzaklara rastlanmaktadır. Ulusal Tüketici Komisyonu sözleşmelerdeki anlaşılmaz ve karmaşık sözcüklerin kullanımını yasaklamıştır. Ayrıca sözleşmeler konusunda CAB'dan veya bir hukuk merkezinden yardım isteyebilirsiniz.
Ayrıca yasal
konularda vatandaÅŸlara hizmet veren bir
danışma ve destek hattı da mevcuttur.
"Lawline" adlı bu servise 0898-600600'den
ulaşabilirsiniz. Ücretli bir hattır. Ancak
avukata danışmaktan daha ucuza geleceğinden
emin olabilirsiniz. Which?Books yayınlarının
"Legal Problems Solved" (Yasal Sorunlara
Çözüm) isimli kitabı da oldukça faydalı
bilgiler içermektedir.
CAB: CITIZENS ADVICE BUREAU (VATANDAÅžLAR
İÇİN DANIŞMANLIK BÜROSU)
1939'da Ä°kinci
Dünya Savaşı sırasında vatandaşlara destek
vermek amaçlı kurulmuştur. Ve o yıllardan bu
yana bağımsız olarak hizmet vermektedir.
Danışabileceğiniz konular; Sosyal Güvenlik,
tüketici hakları, yerel bilgiler, iş
bulabilme, kanunlar, sağlık, göçmenlik,
vergilerdir. Ayrıca aileniz ve kendinizle
ilgili konularda da tavsiyeler
alabilirsiniz. Ä°ngiltere, Galler ve Kuzey
İrlanda'da 1200'ün üzerinde CAB bürosu
bulunmaktadır. İskoçya ise diğer Birleşik
Krallık ülkelerinden ayrı bir CAB kurumuna
sahiptir. Bu kurumun da İskoçya'da 61'e
yakın bürosu bulunmaktadır. CAB hakkında
daha ayrıntılı bilgi için: "Antional
Association of Citizens Advice Bureaux.
Myddelton House, 115-123 Pentonville Road,
London N1 9LZ (0207-833 2181) ile irtibat
kurabilirsiniz.
BASÄ°T DAVALAR MAHKEMESÄ°
Eğer 5.000 sterlinden daha düşük bir dava
söz konusu ise basit davalar kanununa
tabisiniz. Bu da demek oluyor ki dava
hazırlıklarınızı kendiniz yaparsınız ve
kendi savunmanızı da kendiniz
gerçekleştirirsiniz. Avukat tutmanıza gerek
yoktur. Mahkeme masrafları davasına göre
yaklaşık 12-65 sterlin arasında
değişmektedir. Ancak eğer siz haklı
bulunursanız mahkeme masraflarını karşı
taraf karşılayacaktır. İl mahkemelerinden
temin edebileceğiniz bir EX50 broşürü ,
basit davalarda avukat tutmadan kendi
kendinizi nasıl savunacağınızı
anlatmaktadır.
OMBUDSMEN
Türkiye'de böyle bir uygulama olmadığı için
Türkçe'de Ombudsmen'in karşılığı olan bir
kelime yoktur. Ombudsmen halkın
şikayetleriyle ilgilenen memur anlamına
gelmektedir. Devlet tarafından
görevlendirilirler. Ve genelde şirketler ve
halk arasındaki ilişkileri düzenlerler. Bu
konu ile ilgili daha ayrıntılı bilgi almak
istiyorsanız CAB'ye danışabilirsiniz.
