AVUSTRALYA ÜLKE REHBERİ

Sağlık Riski

İKLİM KAYNAKLI TEHLİKELER

Güneş yanığı ve güneş çarpması konularını fazla deşmeyeceğim çünkü ülkemizde de yazın aşina olduğumuz konulardır. Ama Avustralya'ya gelen Kuzey Avrupalıların bu işlerden çok çektiklerini ve onlar için yazılan kitaplarda bu iki konunun derinlemesine irdelendiğini bilin. Yani tıpkı güney sahillerimiz gibi Avustralya güneşi plajlarda ve çöllerde son derece tehlikeli olabilir. Bundan korunmak için tıpkı ülkemizde olduğu gibi bir dolu krem ve metot (inanmayacaksınız ama güneş yanığının acılarını hafifletmek için Avustralyalılar da bir çok cilt kreminin yanı sıra yoğurt sürüyorlar, herhalde oradaki Türkler öğretti) olduğunu bilmelisiniz. Şapka takmayı ihmal etmeyin. Önlemlerinizi alın ve son bir söz, Avustralyalıların dünyanın en yüksek cilt kanseri ortalamalı millet olduğunu da bilin.

Tropik cilt mantarları da bu ülkede bulunmaktadır. Eczanelerde bunlara karşı kullanılacak kremler ve ilaçlar satılmaktadır.

Doğal Felaketler

Avustralya sismolojik olarak fazla hareketli bir bölgede bulunmaz. 1999'daki felaketi yaşamış bir ülkenin insanları olarak Avustralya'da Everest kadar sabit hissedersiniz diyebilirim. Ama Türkiye'den tanımadığımız başka bir doğal afet, kasırga, kıtanın özellikle kuzeyinde etkindir. 1974'te bir kasırga Darwin'i dümdüz etmiştir. Yüksek riskli sezon olan Kasım'dan Nisan 'a kadar kitle iletişim araçlarından risk analizleri ve uyarılarını görebilirsiniz. Televizyonlarda blue (düşük risk) ve red (yüksek risk) uyarıları yapılır. Ciddi bir kasırga tehlikesine maruz kalırsanız en yakın güvenli binaya girmelisiniz. Banyoyu doldurun, su yedekleyin çünkü kasırgalarda su ikmal boruları hasar görebilir ve radyoyu sürekli dinleyin ( bu arada elektriğe çarpılmayın). Eğer dışarıda kalmışsanız ve rüzgar esiyorsa ( saate 250km/s hızda esebilir) bir delik ya da oyuk bulup içine yatın ve size çarpabilecek şeylerden uzakta kalın.

Yangın

Avustralya'daki uzun ve kuru yaz mevsiminde bir çok orman ve çalılık yangını meydana gelebilir. Doğal yollardan ya da insan kaynaklı sebeplerden yangınlar çıkar. Bu tür yangınlar ormanlarda (özellikle okaliptüs), kırlarda ya da çölllerde ( çöl otlarını ve çalılıklar) meydana gelebilirler. Gazetelerin ilgili haberlerini okuyup televizyonları dikkatle dinleyerek riskli bölgelerin nereleri olduklarını öğrenebilirsiniz.

Riskli mevsimde ateş yakma yasağı konur ve buna uymalısınız. Sigara izmaritiniz aracınızdan dışarı fırlatmamalısınız. Yasaklara uymayanlara verilen cezalar ağırdır. Bu tür riskli bölgelerde bulunuyorsanız havuzların ya da gölcüklerin yanında kalmaya bakın ki acil bir durumda dayanma süreniz artsın. eğer kendiniz bir yangının ortasında bulursanız hayatta kalma şansınızı artıracak bir dizi önlem alabilirsiniz. Eğer bir binanın içindeyseniz tüm kapı ve pencereleri kapayın, boşlukları ıslak bezlerle doldurun ve yangın bitene dek içeride kalın. Eğer araba kullanıyorsanız ve yangının çemberinden çıkamıyorsanız bitkili bölgelerden gidebildiğiniz kadar uzağa park edin. Tüm pencereleri ve hava girişlerini (havalandırma gibi) kapatın, farlarınız yakın, arabanın tabanına yatın ve yangının geçmesini bekleyin. Benzin tankınızı boşaltmaya kalkmayın çünkü bu yangını size çeker. Zaten sıcaklık petrol tankını patlatacak kadar yükselmişse siz çoktan buhar olmuşsunuz demektir. Yürüyüş halinde yakalananlar bir açıklık bulmak zorundadırlar. Bir su kaynağı bulursanız içine girin ama metal ya da plastik bir su tankına girmeyin çünkü haşlanmış yumurtaya dönebilirsiniz.

DERİNLİĞİN TEHLİKELERİ

Avustralya'nın hiç de hoş olmayan üç su özelliği sokma, ısırma ve yakma olarak listelenebilir. Önde gelen yaramazlar köpekbalıkları, timsahlar ve deniz anaları olarak bilinirler. Bazı balıklar ölü olsalar bile sizi öldürebilirler, örneğin çirkin suratlı kurbağa balığının (toad fish) eti ölümcül bir zehirler doludur.

Köpekbalıkları

Büyük Beyaz Köpekbalıkları (Jaws) Avustralya etrafında bir çok yerde bulunurlar. Güneyde genellikle yazları ve kuzeyde Mayıs'tan Ekime kadarki sürede görünürler. İyice kıyılara kadar sokulurlar bu yüzden örneğin Sydney Limanının her yerinde "Yüzülmez " levhaları asılmıştır. Bazı Avustralyalılar sinir bozucu hikayelerle sizi korkutmaya çalışırlar ( Avustralyalı olmanın sırlarından biri) ama köpekbalıkları genelde sahil şeridine yakın yerlerde insanlara saldırmazlar. Ayrıca bazı popüler plajlar da köpekbalığı ağları ile koruma altına alınmışlardır. Bu ağlar sürekli bir koruma sağlamazlar ama köpekbalıklarının göç alışkanlıklarını plajlardan uzaklara ittiklerinden çok faydalıdırlar.

Kendiniz bir köpekbalığı ile aynı suda bulursanız göğsünüze vurun, bunun hayvanı korkuttuğu söylenir. Serbest stilde yüzerek uzaklaşmak en iyisidir. Su geçirmez bir elbise giyiyor olmak da iyidir çünkü hayvan sizi ısırırsa kanınız denize yayılmaz. Eğer o gün gününüzdeyseniz ve yeterince cesursanız (bazen başka şansınız da yoktur) köpekbalığının sonar görevi yapan burnuna iyi zamanlanmış bir karate vuruşu ya da sert bir yumruk onu hızla uzaklaşmasına yol açabilir.

Zehirli Denizanaları

Bu ölümcül yaratıklar deniz eşekarısı yada kutulu denizanası olarak da bilinirler.Queensland ve Kuzey Bölgesi sahilinde Ekim sonlarından Mayıs başlarına kadar yoğundurlar. Şeffaf olduklarından onları çok zor görürsünüz. bir metreden uzun kollarıyla size yapışırlar ve öldürücü zahirlerini enjekte ederler. Zehir müthiş bir soğukluk, bulantı, tansiyon düşmesi ve solunum sistemi kaslarının felç olmasına yol açar. Bu semptomlardan başka kurban son derece fazla olan acının getirdiği şokla da ölebilir.Zehirlenmiş bölgeye bir ya da iki dakika içinde sirke sürmek panzehir etkisi yapar. Sıkı bir turnike uygulanmalı ve zaman kaybedilmeden panzehir için hastaneye gidilmelidir. Bu denizanalarının yoğun olduğu sezonda denizden uzak durmak en etkin korunmadır. Eğer illa da yüzeceğim diyorsanız vücudu saran elbiseler giyin.

NSW'de yaygın olan mavi zehirli denizanası öldürücü olmasa da çok cı çektiren bir hayvandır. Sidney'de bu hayvanlar görüldüğünde toplu bir temizlik işlemi yapılır.

Timsahlar

Tuzlu su timsahları (salties) dünyanın en büyük sürüngenleridirler ve rahatsız edilmese dahi insanlara saldıran tek Avustralya canlısıdırlar. Son yıllarda hem kendi artan sayıları sebebiyle (koruma altındadırlar) hem de risk almayı seven turist sayısının artması sebebiyle köpekbalıklarından çok daha fazla insan öldürmüşlerdir. Avustralya'nın sahillerinde ve kuzey yarısında ayrıca bir çok talihsiz turistin de keşfettiği gibi tatlı sularda da yaşarlar. İyi bilmediğiniz bir bölgede asla yüzmeyin. Eğer uyarı işaretleri yoksa bile bölge sakinlerine sorun çünkü bir çok işaret levhası amaçsızca kırılmış ya da hediye olmak üzere çalınmıştır.İç Bölgelerde nehir kenarlarında kamp yapmayın ve etrafta yiyecek ve artık bırakmayın. Bir çok timsah saldırısı gece yüzmelerinde ve önlemlerin alkolün etkileeriyle göz ardı edildiği durumlarda gerçekleşmiştir.

Tatlı su ya da Johnston timsahları daha küçüktürler ve zararsız sayılırlar. Bunlar yakalanmaya çalışılırlarsa saldırabilirler. Dişi saltieler yuvalarına çok düşkündürler ve son derece şiddetli bir şekilde yumurtalarını korurlar.

Timsahlar su hayvanlarıdır ve karada avlanmazlar ama kısa mesafelerde son derece hızlı koşabilirler (yılanlardan daha hızlıdırlar). Çeşitli yerlerden kanolara saldıran timsah haberleri gelmektedir. Suda bir timsah sizi takip ediyorsa zig-zag yüzerek onu şaşırtmaya çalışabilirsiniz. Yakalanırsanız kurtulma şansınız çok azdır ama gene de hayvan daha güzel ısırmak için çenesini açtığında onun dişlerinden kurtulup kaçabilmiş olanlar vardır. Kurbanlar hemen mideye inmezler. Bazı timsahlar kurbanlarını önce boğarlar. Ölüm dönüşü tekniğiyle boğuluyorsanız bir kaç kere yüzeye çıkacaksınız demektir. Boğulma gerçekleşince ceset gömülür ve daha sonra tüketilir.

Mercan Kayalıkları ve Kaya Havuzları

Çıplak ayakla bir resifte yürümek ya da kayalık bir sığ bölgeyi keşfetmeye çalışmak çok kötü bir fikirdir. Bir çok zehirli canlı buralarda yaşarlar ve onları rahatsız ederseniz sizi zehirle ödüllendirirler. Çeşitli mercan böcekleri, deniz yıldızı türleri, zehirli kayabalığı gibi hem kamufle hem de zehir silahları olan türler buralarda bulunurlar. küçük mavi ahtapotun zehri de öldürücüdür. Böyle ısırıklar aldığınızda denizanası zehirlenmesinde uyguladıklarınızı tekrarlayın.

Diğer tehlikeli deniz canlıları arasında zehirli deniz yılanları (deniz anaları ile aynı zaman ve yerlerde olabilirler), vatoz gibi öldürücü hayvanlar da bulunur. Bazı larvalar da insanların cildine yapışıp sonra cildin altına yerleşebilirler. Bunun belirtisi kaşıntı ve kırmızı işliklerdir ama bir kaç hafta içinde vücudunuz onları öldürüp dışarı atar.

BÖCEKLER

Avustralya'nın meşhur böcek sakinleri ile de baş etmeniz gerekecektir. Böcek ısırmalarında standart yerli tavsiyesi kaşımamanız gerektiği şeklindedir. Böcek ısırmalarına karşı yabancı olan bir çok turist bunu uyulması zor bir tavsiye olarak göreceklerdir. Her zaman güçlü bir böcek kaçırıcı taşıyın ve eğer kamp yapıyorsanız çadırınızda ya da karavanınızda bir ışık açmadan önce kapıların ve pencerelerin kapalı olduğuna emin olun.

Örümcekler

Avustralya'da bir çok örümcek türü yaşar. Bazılarının gövde büyüklüğü 25 mm ya da daha büyük bile olabilir. Büyük çoğunluğu zararsızdır. Büyük Avcı örümceği örneğin akşamları ortaya çıkar. Bir tür de arabaların üstünde seyahat etmeyi sever. Diğer bir klasik örümcek mekanı da barbekünün yapıldığı arka bahçelerdir.

Ama iki tür örümcek öldürücüdür. Funnel Web (Huni Örümceği) Sidney'de bahçelerde bulunur. Çok saldırgan bir hayvandır ve saldırmak için arka ayaklarını geriye doğru büker. Erkeği (koyu ve parlak ve önden ikinci ayaklarında izler vardır) daha tehlikelidir. Huni sokmalarına karşı panzehir vardır ama gene de bazen ölümcül sonuçlar verebilirler. Neyse ki panzehirin bulunduğu 1956'dan beri huni sokması yüzünden bir ölüm meydana gelmemiştir. Diğer belalı örümceğimiz Redback (Kırmızı Sırtlı Örümcek) genelde tuvalet klozetlerinin altından çıkarak kurbanlarını popolarını ısırır. Bir diğer yaramaz da Kurt Örümceğidir, genellikle Viktorya'da görülür ve ısırığı felce ya da kangrene sebep olabilir.

Tüm örümcek sokmalarında tıbbi yardım almalısınız. Eğer siz sokanın öldürücü bir tür olduğunu düşünmenize yol açacak şüphe ya da belirtiler varsa hemen ısırılan bölge ile vücudun geri kalanı arasına bir turnike uygulayın ve ısırılan bölgeyi yıkayın. Hemen doktora ya da hastaneye gidin. Avustralya'da The Flick Pest Control Company örümcekleri birbirinden ayırt etmek için bir rehber hazırlamıştır. Şirketin ofislerinden alınabilir. Ama bir erkek Huni Örümceğiyle bir erkek Bodrum örümceğini birbirinden ayırt edebiliyorsanız çok yakındasınız demektir.

Sivrisinekler

Bu canlılar dünyanın her yerinde oldukları gibi Avustralya'da da zararlıdırlar. Hummaya, Ross River Hummasına, salgın hastalıklara ve viral bir hastalığa yol açarlar. Ayrıca Avustralya menejiti de sivrisineklerden bulaşabilir. Bunlardan korunmak için kapılardaki ve pencerelerdeki telleri kapalı tutun. Uzun kollu üstler ve pantolonlar giyin. Sine kaçıran deodorantları kullanın. Bir çok sinek kaçıran da diethly toluamide bulunur ve her bir iki saate bir tekrar sıkılması gerekir. Pamuklu giysilere de sıkılabilir. En çok kullanılan markalar Aerogard sprey ve Rid kremdir. Bebek yağlarını vücudunuza sürdüğünüzde bir tabaka oluşturduklarından sinekler derinize ulaşamayabilirler.

Sinekler

Avustralyalıların şapkalarının etrafındaki mantarlar süs için değil her şeyden kalabalık olan sinekleri uzak tutmak için oradadırlar. Avustralya'nın kuzeyinde bulunan büyük mavi yeşil sinekler olan Bufalo Sineklerini ısırığı sivrisinek ısırığından çok daha fazla acı verir. kum sineği daha küçüktür ama onun ısırığı da da çok acıtır. Yerden biraz yüksekte yatarsanız 60cm'den yukarı zıplayamayan kum sinekleri size erişemez. Bir çok sinek sivriler gibi sinek kaçıranlardan kaçar.

Parazitler

Doğu sahilinde yaşayan ve genelde hayvanlara yapışan ama insanları da seven felç veren kenesi tehlikelidir. Daha az tehlikeli kene ve pirelerin ısırıkları kuzey Avustralya'da tifüse sebep olabilir.

DİĞER TEHLİKELER

Yılanlar

Avustralya zehirli yılanların zehirsiz yılanlardan daha fazla olduğu tek ülkedir. 74 tür zehirli yılan dünyanın diğer yerlerinde pek rastlanılmazlar. Batı Taipan (Western Taipan, dünyanın en zehirli yılanı )'ın da dahil olduğu , kahverengi Yılan, Kara Yılan, Sarı Esinti Yılanı, Kaplan Yılanı ve Engerek yılanı gibi türler bulunmaktadır. bir yılan sizi ancak onu fazla rahatsız ederseniz ısırır. Kırlık alanlarda yürürken mutlaka bot giyin ve özellikle baharda nereye bastığınıza ve basacağınıza dikkat edin. Bir deyişte " Siz bir yılan gördüğünüzde onlardan kırk tanesi siz görmüş ve kaçmıştır bile " denilmektedir. Eğer ısırılacak kadar şansızsanız size saldıran yılanın tarifini aklınızda tutmaya çalışın ya da yapabiliyorsanız yılanı öldürüp yanınızda götürün ( Tazmanya'da tüm yılan zehirlerinin panzehiri tek olduğundan buna gerek yoktur). Isırılan bölgeyi yıkamayın ya da kesmeyin. Isırığın üstüne ve altına bir bandaj yapın. tüm hastanelerde gerekli her şey 24 saat bulunmaktadır. Zehir Acil telefonu 131126'dır.

Diğer Tehlikeli Olabilecek Yaratıklar

Avustralya'da insan yiyen memeli hayvanlar yoktur ama bir çok vahşi hayvan size zarar verebilir. Örneğin dingolar sizi ısırabilir. Kamp yaparken yaklaşıp yiyecek ve diğer eşyalarınızı çalmaya çalışabilirler. Bir Dingo tarafından ısırılırsanız tetanos aşısı olmanız gerekir.

Kamplardan yiyecek çalan tarla fareleri gibi bir çok başka hayvan da vardır. Yiyeceklerinizi içeride tutun ve bunları beslemeyin. Çünkü hem kendi besinlerini bulabilme özelliklerini kaybederler hem de sizin kadar hayvan meraklısı olmayan diğer turistlerin başına bela kesilebilirler.

Canberra'dan Perth'e kadar bir bölgede magpie denilen bir kuş havadan dalış yapıp sizi kanatabilecek kadar sert vuruşlar yapabilir. Bu bölgelerde oturanlar bu yüzden şemsiyeler taşırlar.