|
|
AVUSTRALYA
ÜLKE REHBERİ |  |
Para ve Finans
BANKALAR
Avustralya'nın dört büyük bankası vardır:
ANZ, National Australian Bank, Westpac ve
1800 şubesi olan Commonwealth Bank. Bir çok
küçük banka, mevduat ve kredi kuruluşları da
bulunmaktadır. Finansal düzenlemelerin
ardından Barclay's ve Citibank gibi yabancı
kurumlar da Avustralya'ya gelmişlerdir.
Döviz İşlemleri
Seyahat çekleri nakitten daha yüksek ve
avantajlı döviz kurlarından bozdurulabilir.
Ama komisyon oranları kurumdan kuruma
değişir. Örneğin IDT bankası işlem başına 7$
alırken diğerleri tüm çek için bir
kereliğine komisyon alırlar. American
Express ya da Thomas Cook seyahat çekleriniz
varsa bunları kuruluşların kendi şubelerinde
bozdurursanız sadece 20 sent pul resmi
ödersiniz.
Bankalar genelde Pazartesiden Cumaya sabah
9,30 öğleden sonra 15.30 ya da 16.00 'a
kadar açıktır. Cumaları daha geç açıp
17.00'da kaparlar. Şehir merkezindeki bazı
bankalar sabah 8.00'dan akşamüstü 18.00'a
kadar çalışırlar. Cumaları da 20.00'a kadar
açık kalırlar. Taşrada bankalar seyrektir ve
haftada sadece bir ya da iki gün açılıp
seyahat çekleri için yüksek komisyon
alırlar.
Uluslararası havaalanları dışında, bankalar
kapalıyken seyahat çekelerini ya da
dövizinizi bozdurmanız gayet zordur. Seyahat
acenteleri ya da lüks oteller düşük kurdan
size yardımcı olabilirler. Küçük şehir
bankaları size yardım etmezse ATM 'den ya da
kredi kartınızdan faydalanmayı deneyin. Ama
en iyisi Avustralya'da bir banka hesabı
açtırmak olacaktır.
Banka Hesabı Açtırmak
Avustralya'da hesap açtırmak çok kolay ve
hızlıdır. Tek ihtiyacınız Avustralya içinde
bir mektup adresidir. Bir kaç dolar
yatırarak hemen bir hesap açtırabilirsiniz.
Bir çok turist için pasaport anlamına gelen
bir kimliğe de ihtiyacınız vardır.
Avustralya'da çek fazla kullanılmadığından
çek hesabı açtırmak akıl karı değildir. En
iyisi faizli mevduat hesabı açtırıp bir
hesap defteri ya da hesap tanımlama kartı
almaktır.
Avustralya'da banka hesabı açtırmanın
olumsuz yanlarından biri eyalet ve federal
vergilerin transfer işlemlerine
uygulanmasıdır. Değişen rakamlarda neyin
nereye kesildiğini izlemeyi zorlaştırır; en
iyisi her işlem için 10 ya da 20 sentlik
kesinti emri vermektir.
Bankaların işlemlere uyguladığı ücretler
genellikle yüksektir, 500$'dan daha az
işlemlere dahi eyalet vergisine ek olarak 2
ya da 3 $ banka ücreti alınır. Kendi
hesabınızdan elden para çekerken ücret
kesilir ama ATMler arası transfer işlemleri
çoğunluk ücretsizdir. Eğer çok prestijli ve
tanınan bir müşteri değilseniz kredi almanız
zordur ama gene de denemekten bir zarar
gelmez. Ayrıca kredi kartı için de baş
vurabilirisiniz ama bunun için de
çalıştığınızı belgelemelisiniz.
ATM
Avustralya ATM'lerinden uluslararası her tür
işlemleri yapabilir, hatta elektrik
faturanızı bile ödeyebilirsiniz. Daha önce
belirttiğimiz dört ana banka ATM ağları için
markalar almışlardır. ANZ: Night&Day,
Commonwealth: Autobank, National Australian
Bank: Flexiteller, ve Westpac: Handybank
isimli ATM servislerine sahiptirler.
Başka bir bankanın ATM'sini kullandığınızda
1,25$ fark ödersiniz. Ayrıca ATM kartınızla
gerekli donanımı (Avustralya'da EFTPOS
donanımı olarak geçer) olan bir çok dükkan
ve satış merkezinden alışveriş
edebilirsiniz.
Kredi Kartları
Avustralyalılar kredi kartı kullanma
konusunda iddialıdırlar. Toplam 2,5 Milyon $
kredi kartı borcuna sahiptirler. Bu adam
başı 150$ gibi bir tutar ifade etmektedir.
Bir çok mağaza çek kabul etmez ama kredi
kartına hayır diyeni çıkmaz. Mastercard ve
Visa onaylı bir kat kullanıyorsanız
probleminiz yoktur. Bir çok yerde geçerlilik
ve ödeme kontrolü yapılır. Bazı yerlerde
makineyi önünüze koyup sizin slip çekmenizi
beklerler.
Kredi karınızla bankodan da para
çekebilirsiniz.Hiç bir formalite yoktur
hatta pasaportunuzu göstermenizi bile
istemeyebilirler.
BAHŞİŞ
Turistler bir çok zaman kendilerini bahşiş
kararsızlığı içinde bulurlar. Restoran
personeli kanun gereği iyi bir yevmiye ve
mesai fazlası almaktadır. Taksi şoförlüğü
gibi garantili bir ücreti olmayan işlerde
dahi bahşiş talep edilmez. Bazı turist
rehberleri epey pahalı restoranlarda %10
bahşiş bırakılmasını tavsiye ederler ama
genelde bu Amerikalı ve Japon zenginleri
için geçerlidir. Zaten bu tür yerlere bahşiş
vermektense ölmeyi tercih edecek bir millet
olan Avustralyalılar da gittiği için gönül
rahatlığıyla bahşiş bırakmadan
kalkabilirsiniz. Bazen bir taksicinin
4,75$'ı 5'e yuvarlaması canınızı sıksa da
10,15$'ı 10,00 'a yuvarladığını görünce
rahatlarsınız.
ACİL NAKİT PARA !
bir çok sebep yüzünden "boracic" (parasız,
zil) kalabilirsiniz: bankalar kapalıdır,
Türkiye'den beklediğiniz havale gelmez,
cüzdanınız güney Pasifiğe düşer vb..
Cebinizde en azından 5$ kalmışsa kumar
oynayıp bunu 1000$ yapabilirsiniz. Kumarda
bu beş doları da kaptırırsanız uçak
biletinizi geri verip nakit yapabilirsiniz.
Böylece para gelene ya da bir iş bulana
kadar idare edersiniz. Bunlardan sonuç
alamazsanız en iyisi bir Türk Konsolosluğuna
koşup ağlamaya başlamaktır.
Para Transferi
Bankanızla (telefon, faks, telgraf ya da
e-posta) temasa geçip para göndermesini
istersiniz. Bunun gerçekleşmesi için
bulunduğunuz yerde bir banka olması
gereklidir.Eğer Kuzey Bölgesinin ya da
Tazmanya'nın derinliklerindeyseniz paranın
büyük şehirlerdeki bir şubeye gelmesi için
48 saat gerekebilir. eğer arada bir hafta
sonu ya da resmi tatil varsa bir haftaya
kadar bekleyebilirsiniz. Aynı yöntemle ama
cirolu bir çek kullanarak siz de Avustralya
dışına para gönderebilirsiniz. Her gönderi
için 15-20 Pound ücret ödersiniz.
Finansal durumunun berbatlığı hakkında
yeterince iyi bir sebebi olan İngiliz ve
Amerikalı turistlerin hikayelerini mahsur
kaldıkları yerdeki yerel gazeteye
anlattıklarını ve etraftan onlara yardım
yağdığını gördüm. Ama bir Türk olarak bu
yöntem size ne kadar yarar bilemem. "İş"
başlıklı bölümde acil nakit akışları için
başka çözümlerden de bahsedeceğim.
Sonuçta her açıdan çaresiz kalırsanız
konsolosluk sizi bir uçağa bindirip
Türkiye'ye gönderir.
2000 yilinda, Avusturalya ihracat hacmi
%25'ten toplam 143 milyar Dolar degerine
yükselerek, Avusturalya'nin son 21 yilda
gördügü en iyi büyüme oranina ulasmistir.
Avusturalya 2000 yilinda ticaret açıgini
yarisindan fazlasini kapatarak bu açıgi 16,6
milyar Dolardan 7,3 milyar dolara
indirmistir.
Avusturalya'nin ihracat yapisi son 10 yil
içerisinde bir hayli degismistir. Baslica
satis ürünlerindeki ticaret güçlü oldugu
halde, yeni hizmetlere ve gelistirilmis
imalat ihraç piyasalarina gereksinim oldugu
ortaya çikmistir.
2000 yilinda satilan ihraç mallari 110
milyar dolar üzerinden degerlendirilmistir.
Avusturalya'nin hizmet ihraci toplam 32
milyar dolara ulasmistir. Mal ve hizmet
ihraci, 1990'dan beri yillik olarak ortalama
yüzde 8 oraninda büyüme kaydetmekteydi.
Artik bu rakam, 1990 yilindaki yaklasik
yüzde 16'lik orana göre, gayri safi kalkınma
ürününün (GDP) yüzde 22'sini
olusturmaktadır.
Japonya, 2000 yilinda satisa sunulan toplam
ihraç mallarinin yüzde 20'sini satin alarak,
Avusturalya'nin en büyük tek ihracat
piyasasi olma özelligini korumustur. Amerika
Birlesik Devletleri yüzde 10, Kore yüzde 8
ve Yeni Zellanda yüzde 6'lik dilimleri
kapsamistir. Çin, Singapur, Taiwan,
Ingiltere, Hong Kong ve Endonezya da önemli
ihracat piyasalarindandir. Dogu Asya'ya
yapilan ihracat 2000 yilinda yüzde 30
oraninda büyümüs ve gene ayni yil Orta
Dogu'ya yapilan ihracat yüzde 38'e
ulasmistir.
Avusturalya'nin ithalati daima imalatin
etkisi altinda olmustur. 2000 yilinda,
Avusturalya ithal mallarinin yüzde 84'ünü
imal edilen mallar olusturmustur.
|
