|
|
AVUSTRALYA ÜLKE REHBERİ | ![]() |
Çevre - Doğa
Avustralya başka hiçbir yere
benzemeyen bir karadır. Benzersiz
hayvanları, bitkileri ve manzarası, büyük ve
yavas bir jeolojik sürecin eseridir.
Avustralya'daki canlı türlerinin sayısının
bir milyondan fazla olduÄŸu tahmin
edilmektedir - ve bunların çoğu sadece
Avustralya'ya mahsus türlerdir.
Yaklasik 55 ila 10 milyon yıl önce,
Avustralya'nın yasli, kalın ve aşırı düz
olan kıtasal toprak parçasi Antartıka'dan
koparak ekvatora doğru sürüklenmiştir. Bu
yolculuk Avustralya'daki yaşam biçimlerini
dünyanın diğer kismindakilerden ayirmis ve
önlerine çok farklı mücadeleler koymustur.
Yaşam biçimlerinin çeşitliliği
Tipik Avustralya arazi yapısı çok eskidir.
Avustralya'nın farklı toprak tiplerinde ve
marjinal iklim koşullarında yetismekte
uzmanlasmis, yan yana büyüyen farklı bitki
toplulukları "yaması", yeni hayvan
türlerinin ortaya çikmasına ayakta kalmasına
olanak sağlamıştır.
Bulunan fosiller, Avustralya'da bir zamanlar
etene memelilerin olduÄŸunu ancak hayatta
kalamadiklarını göstermektedir.
Zor zamanların üstesinden gelebilme
gereksinimi, daha düşük metabolizma
oranlarına sahip hayvanların - sürüngenler
ve keseliler - ayakta kalmasına izin
vermiştir. Halen 100'ü aşkın keseli türü
bulunmaktadır ve bu türler su anda doğal
ortamlarında üremelerine izin verilecek
şekilde ve çeşitli siğinaklarda koruma
altına alınmiştir.
Avustralya'ya özgü 60'in üstünde farklı
kanguru türü ve yakın akrabaları -vallabi,
valaru, pademelonlar, agaç-kanguruları ve
orman vallabileri - vardır. Kanguru
türlerinin boyları ve agirlikları, 0,5
kilogramdan (1,1 pound) 90 kilograma (200
pound) deÄŸiÅŸmektedir.
Kualaları milli parklarda ve güney sahili
boyunca uzanan ormanlarda görmek mümkündür.
Vahsi yaşam korunakları ziyaretçilerin bu
canliları yakından gözlemlemesini
sağlamakta, ve bazı hayvanat bahçeleri de
ziyaretçilerin tesislere girmesine bile izin
vermektedir. Vombat, büyük, otçul ve tünel
kazan keseli bir hayvandır. Özellikle
geceleri dolasan vombatlar 15 milyon yıldan
beri Avustralya'da yasamaktadır ve kıtanın
bir çok yerinde görülebilirler. Tazmanya
Canavari, etobur bir keseli, artık sadece
Tazmanya'nin vahsi bölgelerinde bulunan son
derece etkileyici bir hayvandır.
Avusturalya, keselileri olduÄŸu kadar, eÅŸsiz
bir baÅŸka hayvan grubunu da
barındirmaktadır, monotremler - çoğunlukla
"yasayan fosiller" olarak adlandırilan
yumurtlayan bir memeli türü. Bunların belki
de en özel olani ornitorenktir - nehirde
yasayan, ördek gagali, tüylü, su samuruna
benzer bir gövdesi ve perdeli ayakları olan
bir hayvan.
Bu grubun bir baÅŸka temsilcisi de echidna ya
da diÄŸer adiyla dikenli karinca yiyendir.
Avustralya'da, gicirtiya benzer sesler
çikartan küçük kertenkelelerden (gecko)
muhtesem diken-boyunlu kertenkelelere ve çok
hızlı hareket eden ve boyları 2 metreyi
bulan iguanalara kadar değişen, 250 farklı
kertenkele türü vardır.
Avustralya'da, 350'si dünyanın başka hiçbir
yerinde bulunmayan yaklaşık 750'den fazla
kus türü olduğu kaydedilmiştir. Bunların
arasında eşsiz gülüsüyle kookaburra; parlak
tüylü gökküsagi loriket türü gibi sıradışı
bir çeşitlilige sahip papagan türleri; ve
güney doğu kıyı sularında yasayan minik peri
penguenleri yer alır..
Avustralya'da dünyanın başka bir yerinde
olduğundan çok daha fazla çiçek açan yöresel
bitki vardır. çoğunlukla bodur agaçlar;
bunlar merak uyandırici biçimleri ve bahar
ve yaz aylarında açan çiçeklerinin göz alici
renkleriyle sonsuz bir çeşitlilik
sergilemektedir. En kiraç alanlarda bile,
yagmurun ardından hiç solmayan çiçeklerden
oluşan koca bir örtü, çöle canlı bir yaşam
vermektedir.
Doğal mirasın korunması
Avustralya, ekosistemleri istisnai bir
çeşitlilik ve bolluk gösteren 12
"mega-çeşitlilige sahip" ülkeden birisidir.
Biyolojik çeşitliliğin potansiyel kaybi
günümüzde Avustralya'nın en büyük çevresel
mücadeleleşini oluşturmaktadır. Ormancılık,
yol yapimi, böcek zehirlerinin ve zararli
otların kullanılması ve insan nüfusunun
düzenli olarak artması gibi etkenlerin
hepsi, kıtanın ekosistemlerini tehdit
etmektedir.
Avustralya hükümetleri, iş çevreleri, özel
ilgi grupları - Yerli halklar ile özel
toprak sahipleri de dahil - ve toplum bir
bütün olarak bu zorlukların üstesinden
gelinebilmesi için gösterilen ulusal çabayi
sürdürmektedir. 1990'li yılların basından
beri, ekosistem tabanlı bölgesel planlama
programları geliştirilmektedir.Bu çalışma,
biyolojik çeşitliliğin korunabilmesi için
site alanları oluşturulurken tüm
ekosistemlerin dikkate alınmasını sağlamayi
amaçlamaktadır.
Son yıllarda, yerel hayvanlar için yasama
alanı oluşturma çalışmalarında geleneksel
yöntemlerin kullanılmasına daha çok özen
gösterilmiştir.
Haziran 2000'de, Avustralya Hükümeti Çevre
Koruma ve Biyolojik çeşitliliğin Muhafaza
Edilmesi Hükmü'nü yürürlüge koymustur. Bu
hüküm, federal hükümetinin, tehlike
altındaki türler ve ekolojik topluluklar
gibi ulusal çevre konularına dahil olmasını
sağlamıştır.
Ulusal Yedek Kaynaklar Sisetmi, biyolojik
çeşitliliğin korunmasında önemli bir rol
oynamaktadır. Sistem korunması gereken
ekolojik alanları belirleyer ve bunları
ilerisi için koruma altına alır. Koruma
altında bulunan alan, (su anda Avustralya
topraklarının yaklaşık yüzde 8'ini
oluşturmaktadır) hızla büyümüs ve bir çok
bölge milli park kapsamına alınmiştir.
Bunların yanı sıra, açık alaların - su anda
koruma altına alınmamış olan ama alınması
gereken alanlar - belirlemesi ve
biyo-çeşitliliği koruma projelerine ayrılan
fonlara öncelik verilmesine yardımcı olması
amacıyla özel bir komite kurulmuştur.
Dünya Mirası
Aralik 2000 itibarıyla, Dünya Mirası
Listesinde, 14 Avustralya mülkü yer almıştı.
• Great Barrier Reef, Tazmanya Kirları,
Queensland'in Islak Tropikal Alanları ve
Köpekbalığı Körfezi doğal miras sinifindaki
dört Dünya Mirası ölçütüne de uymaktadır.
• Kakadu Milli Parki, Uluru-Kata Tjuta Milli
Parki, Willandra Göller Bölgesi ve Tazmanya
Kirları hem doğal hem de kültürel ölçütler
listesinde yer almaktadır.
• Avustralya Memeli Fosiller Site Alanları
(Naracoorte / Riversleigh), Lord Howe Takim
Adaları, Avustralya'nın Merkez Güneyindeki
Yagmur Ormani Koruma Alanları, Fraser Adası,
Macquarie Adası, Heard ve McDonald Adaları,
ve Greater Blue Mountains Bölgesi doğal
miras olarak Dünya Mirası ölçütleri
listesinde yer almaktadır.
Avustralya'nın çevresel konulara duyduğu
içten ilgi gerçek ve etkilidir. Sehirler
geri dönüşüm iyi bir sisteme oturtulmus ve
evlerin faydalanılamayan artıklarının oranı
azaltılmıştır. Nehir sistemlerindeki yosun
oluşumu ve sulama yapılan topraklarda artan
tuzluluk oranı nedeniyle yaşanan sorunlar,
tarımın sürdürülebilirliğine yönelik bir
takım tartışmalar doğurmustur. Sahil
kesimlerindeki gelişme ise çevresel
değerlerin kaybına ilişkin endişeleri ortaya
çıkartmıştır.