|
|
AMERİKA BİRLEŞİK DEVLETLERİ
ÜLKE REHBERİ |
 |
Nüfus Din ve İklim
Nüfus
ABD'nin nüfusu 286 milyondur
ve 1990'la 2000 arasında %13.1 oranında
büyümüştür. Ulusal çapta en son yapılan
araştırma doğum oranını binde 14.5 ve ölüm
oranını da binde 8.8 olduğunu bulmuştur.
Nüfusun %21'i 15 yaşın altında, %12.4'ü 65
yaşın üzerindedir. Her mil kareye 79.6 insan
düşer. 2000 sayımına göre toplam nüfusun
%75.1'i kendisini beyaz, %12.3'ü siyah,
%12.5'i Latin ve %3.6'sı da Asyalı olarak
tanımlamıştır. Tarihin her döneminde yüksek
olan göç alma oranı devam etmektedir ve ABD
nüfusunun %9.5'i başka bir ülkede doğmuştur.
Din
İnanç özgürlüğü Amerikan
Anayasası'nda yazılıdır. Kilise ve Devlet
birbirinden ayrılmıştır. Amerikalıların
%90'ından fazlası yüzlerce Hıristiyan
mezhebinden birine üye olduğunu
söylemektedir ve bunların %40-50'si kiliseye
düzenli olarak giden insanlardır. En önemli
Protestan mezhepleri Vaftizciler (36.6
milyon), Nizamcılar (13.5 milyon),
Lüterciler (8.4 milyon) ve Piskoposçulardır
(2.5 milyon). 60 milyon kadar da Roma
Katolik ve 5.9 milyon Musevi vardır.
1980'lerden beri tutucu
Protestan hareket güç kazanmıştır ve kendini
“yeniden doğmuş” Hıristiyan olarak
tanımlayan çok sayıda insan vardır.
Protestanlık Amerika'da oldukça önemli bir
yere sahiptir. Protestanlar ve Katolikler
(boşanma ve doğum kontrolünü üstü kapalı bir
şekilde kabul ederler) arasında husumet
yoktur ve birlikte ibadet etmeleri de sık
rastlanan bir durumdur. Etnik azınlıklar
kendi dinlerine inanır ve Utah'taki Salt
Lake City'de bulunan Yarının Azizleri
Kilisesi (Mormonlar) gibi çok sayıda başka
mezhep de bulunmaktadır. Bunlardan başka
farklı etnik gruplardan üyeleri olan pek çok
küçük mezhep veya ruhani grup da bulunur. 4
milyon kadar da Müslüman'ın yaşadığı tahmin
edilmektedir.
İklim
Amerika içinde Alaska'daki
kutup ikliminden güney batıdaki çöllere
kadar iklim koşulları inanılmaz farklılıklar
gösterir. Alaska'da kış sıcaklığı -28C'ye
kadar düşer Florida'da ise bu değer yılın
çoğunda 19C'dir. California'da hava pek
değişmez: genelde ılımandır ve en fazla 9C
değişir. Doğu kıyısının iklimi Avrupa'nın
çoğunda olduğu gibi sert kış ve sıcak yaz
koşulları getirir. New York şehrinde
özellikle kışlar soğuk ve yağışlı, yazlar da
sıcak ve nemli geçer. Kıtanın ortası kurudur
ama hem kuzey batı Pasifik (Oregon ve
Washington) ve New England'ın Atlantik
kıyısı çok yağış alır.
Amerika'nın çoğu
kesimlerinde tabiat güçleri çok etkilidir:
kuzey doğu kıyısı tipiye, güneydeki ovalar
bahar aylarında eriyen karların yol açtığı
sel baskınlarına (Mississippi yakın
zamanlarda geniş alanları su altında
bırakmıştır) ve güneydeki çöllük bölgeler
ise şiddetli fırtınalara maruz kalmaktadır.
Küresel Isınma ve Kirlilik
Seralarda kullanılan gazlar
söz konusu olduğunda ABD dünyada en fazla
kirleten ülkelerden biridir. Başkan Clinton
otomobil, fabrikalar, evler ve enerji
kullanan diğer yerlerdeki emisyon oranını
düşürmeyi hedefleyen 1997 Kyoto
Antlaşması'na destek vermiş ama halefi
Başkan Bush 2001 yılında bu desteği geri
çekerek dünyanın her yerinden gelen eleştiri
çekmiştir. Yeni yönetim, antlaşmanın ABD'yi
hızlı büyüme oranı ve üretkenliğinden dolayı
haksız bir şekilde cezalandırdığını iddia
etmiştir. Onun yerine Bush, ABD'nin
evlerdeki tüketicileri sera gazlarının
kullanımını azaltmaları için teşvik etmesi
gerektiğini ileri sürmüştür. Ayrıca bu
gazların kullanımını azaltmanın getireceği
yükün dünya çapında daha adil bir şekilde
paylaşılması gerektiğini söylemektedir.
Ancak ABD'de en çok tabiatı koruyarak ve
yenilenebilir enerji kaynaklarının
kullanımını özendirerek yol alınabilir.
Amerika'ya karşı gerçekleştirilen terörist
saldırıların ardından, Afganistan'a yapılan
askeri müdahaleyi destekleyen ülkeleri
ödüllendirmek için ve uluslararası
dayanışmayı desteklemek için Bush
yönetiminin uluslararası işbirliğine daha
uzlaşmacı bir tavır takınıp takınmayacağı
merak konusudur.
|
