|
|
AMERİKA BİRLEŞİK DEVLETLERİ
ÜLKE REHBERİ |
 |
Motorlu Araçlar
Amerika sürekli ileri geri,
kuzeye güneye, doğuya batıya gidip gelen
hayalcilerin ülkesidir. Kerouac büyük yol
romanını 1957'de yazmıştır ama filmlerde ve
gündelik hayatta görünüm hâlâ aynıdır.
1967'de çekilen Bonnie ve Clyde'dan Thelma
ve Louise'e kadar yol filmleri de en az
Şükran Günü kadar Amerikan rüyasının bir
parçasıdır. Konusu genelde hayalidir -
sıkıcı hayatlarından bıkan kahramanlar
kendini yola vurur ve genelde macera ve
bilinmezi aramak için batıya gider. Filmler
çok zaman felaketle biter - Peter Fonda ve
Dennis Hopper'ın helikopteri havaya
uçurulmuş, Thelma ve Louise bir tepeden
aşağı uçmuştur - ama yine de çoğu Amerikalı
için araba ve açık yol sonsuz özgürlüğü
simgeler. Göçmenlerce kurulan bu ülke için
gökkuşağının sonunu bulmaya gitmek
dayanılmaz bir fikirdir. Öncü insanların
“vahşi batıyı” yerleştirmeye gidişi hâlâ bir
Amerikan efsanesidir. Bugünlerde pek çok
Amerikalının yeni bir iş bulmak veya kariyer
hedeflerini geliştirmek için doğdukları
yerlerden taşınmasının da oldukça sık
görüldüğünü aklınızdan çıkarmayın. Kıta
büyüklüğündeki bu ülkede hareket ve seyahat
hayatın vazgeçilmez parçaları olmuştur.
Amerika'da toplu taşıma
sistemi Türkiye'den çok geridir. Çünkü
ülkede arabalar ve benzin çok ucuzdur ve
yalnızca toplumdaki en yoksul insanların
arabası yoktur. Bu da kamu taşımacılığının
neden bu kadar geri kaldığını kısmen
açıklar.
Amerika'da 145 milyon
otomobil vardır yani her iki kişiye bir tane
düşer ve her yıl 4.5 milyar litre petrol
tüketilir. Ülkede bugün 68.000 kilometre
otoyol ve 6.400.000 kilometre tali yol
vardır. Bazı şehirlerde insanların büyük
çoğunluğunun, hatta dar gelirli olanların
bile arabası vardır: örneğin kamu
taşımacılığı yaygın olmayan Los Angeles'te
arabanız yoksa bir yerlere gitmeniz adeta
mümkün değildir.
Devlet şehirlerdeki trafik
yoğunluğunun yol açtığı çevre sorunlarının
bilincindedir (Los Angeles'te çevre
kirliliği yüzünden güneş, batarken parlak
pembe bir renkte görünmektedir) ve otomobil
kullanımını kısıtlamak için yeni yasalar
çıkartmaktadır. Çoğu eyalette otobüslere ve
içinde üç kişiden fazla yolcu olan arabalara
ayrılmış adına araba havuzu veya HOV (çok
kalabalık araçlar) şeridi denilen özel bir
otoyol şeridi vardır. Bu şeritler sıkı polis
denetimi altındadır ve yanınızda yeterli
yolcu sayısı olmadan (veya yolcu yerine
şişme bebekler koyarak) bu şeritlerden
birini kullanmaya çalışırsanız çok ağır para
cezasına çarptırılırsınız.
Otoyol sistemi içinde her
yönde altı şerit olan “süper-otoyollardan”
tek şeritli köy yollarına insanı şaşkına
çevirecek kadar çok sayıda değişik isimlere
sahip yol vardır. Otoyol sistemi şehirleri
ve eyaletleri birbirine bağlayan Interstates
adındaki ulusal anayola dahildir, I- ekiyle
ve kırmızı, beyaz, mavi tabelayla
gösterilir. Los Angeles'ten başlayıp San
Francisco'dan geçerek kuzey California'ya
giden Route 101 gibi eski ve ünlü yolların
çoğu hızlı ama kişiliksiz Interstates
tarafından gölgede bırakılmıştır ama
zamanınız varsa görmeye değer. Ulusal ve
yerel haritalar keşfetmeye değer “manzaralı
yolları” da gösterir. Otoyollarda geçiş
kontrollü olarak verilebilir ve ekspres yol,
paralı yol veya jetonlu yol olarak bilinir:
bunlar otoyolların bütün tipik özelliklerine
sahiptir - ortada bir bariyer vardır ve
trafik tek yöndür. Jetonlar genelde mil
başına bir senttir. Seyahatinizi bu yollara
girmeden önce planlamalısınız: yolun
üzerinde duramaz veya geri dönemezsiniz ve
bulabileceğiniz yegane petrol istasyonları
tam olarak kamyoncular için yapılmış olmasa
da pek sağlıklı olduğu iddia edilemeyen
“kamyon duraklarıdır.”
Trafik Kuralları
Amerika'da polis polistir.
Trafik polisi, eyalet polisi, toplum polisi
jandarma ayrımı yoktur. Polis her an her
yerde istediği taktirde sizi durdurabilir.
Bizde sıkça karşılaşıldığı
gibi trafikte seyir halindeyken polis
tarafından durdurulmaya çalışırsanız
herhangi bir yere çekip emniyet kemerinizi
atıp bak canım abicim diyerek arabadan
atlamayın. Tek yapacağınız şey uygun bir
yere çekip kontağı kapatıp elleriniz
direksiyonda arabanın içinde beklemenizdir.
Aksi halde polis sizi potansiyel suçlu
olarak görecektir. Her türlü şiddete
başvurma yetkisi de vardır.
Gece durum biraz daha traji
komiktir. Diyelim ki dediklerimize uydunuz.
Geceleri iki taraftan iki polisin ellerinde
fenerler ve bazı hallerde silahla kapınıza
yaklaşmasına şaşırmayın. Korkacak bir durum
yoktur sadece olası bir suçlu karşısında
vurulmadan önce kendilerini emniyete alamaya
çalışmaktadırlar. Yabancı olduğunuzu ve ters
bir hareket yapmadığınızı görür görmez
inanılmaz kibarlaşacaklardır.
Emniyet kemeri, hız
sınırları gibi kuralları ayrıca
hatırlatmamıza gerek olmadığını
varsayıyoruz. Kurallara uymamanın bedeli
çoğu zaman ödeyebileceğinizden çok daha ağır
olacaktır. Lütfen bunu aklınızdan
çıkarmayın.
Genel anlamda Amerika'da
trafik kuralları eyalete göre değiştiği için
araba kullanacağınız eyaletteki hız
sınırları, emniyet kemeri takma kuralları vs
bilgiyi Amerikan Otomobil Derneği'nin (AAA)
şubesinden öğrenmeniz en iyisidir.
Amerika'da uzun bir süre kalacaksanız ve sık
sık araba kullanmayı düşünüyorsanız AAA'ya
üye olmalısınız çünkü arıza servisi, harita
ve seyahat bilgileri verir. Arıza servisi,
lastik değiştirme ve mesafesi ne olursa
olsun en yakındaki tamirhaneye ulaşım için
üyeliğin bir yıllık ücreti 55 Dolar'dır.
Ayrıca arabanızın anahtarını kaybetmeniz
durumunda da yardımcı olurlar ve AAA Kulüp
tamir ücretlerinde 350 Dolar'a varan indirim
sağlar. Diğer iki motorlu taşıt
organizasyonu da Amoco Kulüp ve Mobil Oto
Kulüp'tür.
ABD'deki en temel trafik
kuralları şunlardır: sağ şeritten sürün,
içkili araba asla kullanmayın veya
arabanızda ağzı açık bir içki şişesi
bulundurmayın, virajlarda veya tepelerin
yamaçlarında hız yapmayın, çocukların inmesi
için kenara yanaşmış bir okul otobüsünü
sollamayın ve her zaman yayalara yol verin.
Şehir merkezlerinde hız
sınırı saatte 30-40 kilometre, otoyollarda
ise 80-100 kilometredir. Otoyol polisi aşırı
hız yapanları yakalamak için radardan tutun
da otomatik kameralara kadar her türlü
alışıldık yolu kullanır. Hız sınırları
genelde çok sıkı bir şekilde uygulanır ve
cezaları da çok pahalı olabilir.
Çoğu eyalette belli bir
köşede açıkça yasaklanmamışsa kırmızı ışıkta
sağa dönebilirsiniz. Pek çok konu gibi
trafik kuralları da eyaletten eyalete
değişir, o yüzden örneğin California'ya veya
Florida'ya gittiğiniz zaman o eyaletin
kurallarını öğrenmenizde fayda vardır.
Trafik ışıkları durduğunuz
veya daha doğru deyişle durmanız gereken
kavşakta değil karşı köşededir. Dolayısıyla
ışığa yaklaşmaya veya ışığın hemen yanında
durmaya çalışmayın. Kavşaklarda karşı
köşedeki ışığa uymanız gerekeceğini
aklınızdan çıkarmayın.
Her tür yaya geçidinde, stop
yazan her yerde, ana yola çıkışı gösteren
ters üçgen şeklindeki işaretlerin hepsinde
gerek görün ya da görmeyin yaya olsun veya
olmasın ne kadar güvenli olduğunu da
bilseniz arabanızı mutlaka durdurun.
Tekerleriniz mutlaka
kitlenmeli, birinci viteste çok yavaş da
gitmekten bahsetmiyoruz. Tüm bu işaretleri
kırmızı ışık ya da Türkiye'de kavşaklardaki
polis gibi değerlendirin ve durun. Bunlardan
çoğu teknolojik harikalarla sürekli
gözetlenmektedir.
Yayaların her şekilde geçiş
üstünlüğünün bulunduğunu lütfen unutmayın.
Türkiye'de taksi şöförlüğü de dahil arabayla
her tür akrobatik hareketleri yapan, özel
sürücü dersleri veren bir kaç tanıdığımızın
Amerika'da ehliyet alamama nedenleri stop
yani dur yazan yerlerde durmak yerine
güvenli olduğunu düşündükleri hıza kadar
yavaşlamalarıdır. Her nedense tam olarak
tekerlerin kitlenmesi gerektiği fikrine
alışamamışlardır.
Park etme kuralları da yine
farklı eyaletlerde ve şehirlerde farklı
sıkılıkta uygulanır. Bir yangın musluğunun
veya otobüs durağının önüne kesinlikle park
etmeyin, sokakların hangi gün hangi saatler
arasında temizlendiğini gösteren işaretlere
dikkat edin ve arabanızı önceki gece çekin,
kaldırımların kenar taşlarının farklı
renklerde olmasının hangi anlamlara
geldiğini öğrenin, genellikle kırmızı hiçbir
zaman park edilmez, sarı kamyonların yükünü
boşaltması için geçici süre park
edebileceği, yeşil geçici bekleme
yapılabileceği, mavi engelli sürücülerin
kullanabileceği ve yalnızca beyaz park
edilebileceği anlamına gelir. Bu renkler
eyaletten eyalete değişir. Bazı eyaletlerde
belirli kar caddeleri vardır ve bunlar kışın
kar küreme araçlarının geçmesi için boş
bırakılmalıdır. Kırsal bölgelerde
otoyollarda park etmek genelde yasaktır ve
belirlenmiş alanlar dışında kamp yapmak da
yasaklanmıştır. Şehirlerde park edenleri hem
özel şirketler hem de polis denetler ve yasa
dışı şekilde park edilmiş arabaları ya
kelepçeler ya da çeker. Arabanızı geri almak
için ceza ödemek ve arabanın sahibi
olduğunuza dair bir kanıt, kimliğinizi,
sigorta belgelerinizi, ruhsatınızı göstermek
zorunda kalırsınız.
Özel ve resmi park yerleri
günde 10 ila 30 Dolardır. Ayrıca özel
şirketlere ait açık hava park yerleri de
göreceksiniz. Buralarda park yerinize
karşılık gelen bir bölmeye para koyarak
ödeme yaparsınız. New York'taki Manhattan
gibi bazı yerlerde garaj yeri çok pahalıdır,
ayda 300 Dolar gibi. Arabayı kaybetmemek
için kapalı bir yerde tutmak gerektiğinden
New York'ta yaşayan çoğu insan araba sahibi
olmanın lüksünden feragat etmiştir.
ABD'de alkollü araba
kullanmak çok ciddi bir suçtur. Bazı
eyaletlerde (örneğin Utah) arabada alkol
bulundurmanız yasaktır ve bazılarında da
ancak bagajda ağzı kapalı bir şekilde
taşıyabilirsiniz.
Arızalar ve Kazalar
Kazaları en yakındaki polis
karakoluna hemen haber vermelisiniz,
özellikle de bir kişi yaralanmış veya mala
hasar gelmişse. Eğer kiralık araba
kullanıyorsanız kira sözleşmesinde yer alan
kaza kurallarını uygulamalısınız. Hemen
hemen bütün araba kiralama şirketleri AAA'ya
üyedir bu da arabanız arıza yaparsa
gideceğiniz yere ücretsiz olarak
götürüleceğiniz anlamına gelir. Eğer
arabanız otoyolda bozulursa kaputu açın ve
eyalet polisinin gelmesini bekleyin. Sürücü
tarafına beyaz bir bez takmanız da
önerilebilir ama bu çok sıkıntıda ve zayıf
durumda olduğunuz görüntüsü de verebilir.
Interstates yolunun kenarında acil
telefonlar vardır: yolun kenarındaki küçük
yeşil işaret taşlarına bakarak konumunuzu
öğrenebilirsiniz. Uzun bir seyahat sırasında
özellikle batıda yerleşim yerlerine uzak
dağlık bölgelerde ve çöllerde yanınıza bir
cep telefonu almanız tavsiye edilir yoksa
arabanız bozulduğu vakit yolda
kalabilirsiniz.
Sigorta
Sigorta konusu da eyaletten
eyalete değişir ama genelde kısa dönem
turist poliçesi yaptırmıyorsanız poliçe
yaptırmak istediğiniz eyalette ikamet ediyor
olmanız gerekir. Bu kısa dönem poliçelerin
fiyatı da normal poliçenin iki misli
kadardır. Poliçenizde çarpışma hasarından
muafiyet (CDW) ve hırsızlıktan muafiyet (TW)
maddelerinin olduğundan emin olun. ABD'de
bunlar zorunlu değildir ama eğer yoksa bir
çarpışmadan tamamen siz sorumlu tutulursunuz
ve eğer araba çalınırsa sigorta bunu
karşılamaz. Bu muafiyetler pahalıdır ama
kredi kartınızı aldığınız banka araba
kiralamada ve bununla beraber gelen sigorta
harcamalarında indirim sağlıyor olabilir.
Amerikan Ekspres çarpışma hasarından
muafiyet sigortasında indirim sağlayan
şirketlerden biridir.
Tam bir poliçe yaptırmak
için o eyaletten aldığınız ehliyetinizi
göstermeniz gerekir. Bir eyaletten ehliyet
almak için genelde diğer eyaletlerden
aldığınız sürücü belgelerinizi teslim
etmeniz gereklidir. Ayrıca o eyalette belli
bir süredir ikamet ediyor olmalısınız - bu
altı ila on ay arasında bir süredir.
Ortalama sigorta ücreti 700 Dolardır ama bu
miktar nerede ikamet ettiğiniz ve bu yerdeki
suç oranı ve trafik kazaları oranına göre
değişir. Listenin en sonundaki New Jersey'de
oturanlar ortalama 1.000 Dolar öder. Yol
vergisi plaka ve benzin fiyatının içindedir
ancak bir de yıllık ücret vardır bu da
ikamet edilen eyalete göre değişir.
Değiştirilen yedek parçaları saymazsak rutin
bir servisin ortalama maliyeti 100 - 200
Dolar kadardır.
Ehliyet
ABD'de Türkiye'den aldığınız
ehliyetle veya uluslararası ehliyetle en
fazla bir yıl araba kullanabilirsiniz.
Bundan sonra eyalet yetkililerince verilecek
bir ehliyet almanız gereklidir. Bunun için
Eyalet Yol Müdürlüğü'ne başvurmalısınız ve
ehliyet almadan önce bir sınava girmeniz
gerekebilir.
Ehliyet sınavı eyaletten
eyalete değişir ancak Türkiye'deki gibi
kolay değildir. Genelde iki bölüm olarak
girilir, yazılı ve uygulama. Ehliyetler iki
ila beş yıl için geçerlidir ve 10 Dolar'a
kendiliğinden yenilenir. Çoğu eyalette yasal
araba kullanma yaşı 16'dır ve 70 veya 75
yaşında yeniden ehliyet sınavına girmek
mecburidir.
Otomobil Kayıt Ettirmek
Her arabada bir ruhsat
olması gerekir. Bu belgede sürücünün adı,
adresi ve aracın plaka numarası yer
almalıdır. Araba her el değiştirdiğinde yeni
bir belge çıkartılmalıdır. Eğer ikinci el
araba alıyorsanız satıcı arabayı sattığını
göstermek için eski belgeyi imzalar ve sonra
belgeyi eyaletteki ilgili büroya, Motorlu
Araçlar Müdürlüğü'ne göndermek size
kalmıştır. Eyaletine göre bu işlem 10 ila 50
Dolar!a mal olur. Kimliğiniz, sigorta
belgeniz, mali sorumluluğun sizde olduğuna
dair bir belge, mevcut kayıt kartı ve
arabayı satın aldığınıza dair belgeyi de
göndermeniz gerekir.
Bazı kişiler kendi
plakalarını korumak ister. Yeni kayıt
belgesi çıkarttığınızda plaka adınıza
transfer edilir veya sizin yeni bir plaka
alma hakkınız olur. Yıllık 8 ila 48 Dolar
tutara mal olur. Bu genelde arabanın
ağırlığı veya yaşına göre değişir. Başka bir
eyaletten gelen bir araba hemen veya eyalete
göre 10 ila 60 gün arasında kayıt
ettirilmelidir. Eğer çocuklarınız bir devlet
okuluna gitmeye yeni başlamışsa veya siz işe
yeni girmişseniz aracınız eyalette kayıtlı
olmalıdır.
Bazı eyaletlerde kişisel
plakalardan alınan para ekolojik hayatı ve
vahşi doğa parklarını korumaya çalışan sivil
kuruluşlara verilmektedir: Eğer
arabanız hurda halinle getirilmiş veya
eyaletten ayrılmaya karar vermişseniz bazen
plaka paranızı geri alabilirsiniz.
Araba Kiralama
Araba kiralamak için en az
18 yaşında olmalısınız hatta bazı kiralık
şirketleri 25 yaşında olmanızı ister. Büyük
şirketlerden çoğu büyük bankaların birinden
alınmış bir kredi kartınız olmasını da ister
ama yüklü bir depozito (genelde kiralama
bedelinin %200'ü) verirseniz bu
isteklerinden vazgeçebilirler. Çok çeşitli
kiralık şirketi vardır: bazılarında yalnızca
bir iki tane eski araba vardır (Rent A Wreck
[hurda kiralama] adına rağmen bu piyasada
isim yapmış bir firmadır) Hertz, Budget veya
National Car Rental gibi bazıları da
uluslararası veya ülke çapında tanınan
şirketlerdir. Eğer şüpheniz varsa büyük
şirketlere gitmelisiniz: onların arabaları
hem daha yeni olur hem da daha iyi
durumdadır ve pahalı da olsalar arabanın
yolun ortasında bozulması ihtimalinin daha
düşük olduğunu bilmek sizi rahatlatır. Eğer
bozulursa acentenin size yardımcı olabilecek
binlerce bürosu vardır. Havaalanından oto
kiralamak şehir merkezindeki bir bürodan
kiralamaktan daha ucuzdur. Unutmayın, çoğu
araba otomatik viteslidir eğer normal
viteslilerden istiyorsanız söylemeniz
gerekir.
Ortalama fiyat günlük 32 ila
62 Dolar arasındadır, bunun içinde sigorta
vardır ve arabayla aldığınız yola göre
değişmez. Kiralamadan önce eğer arabayı
farklı bir ofise teslim ederseniz ek ücret
isteyip istemeyeceklerini öğrenmelisiniz.
Bazen ülkeyi bir baştan diğer başa geçmeniz
durumunda 1.000 Dolar kadar ek ücret
isteyebilirler. Sigortanın içinde çarpışma
hasarından muafiyet ve hırsızlıktan muafiyet
olup olmadığına da iyice bakmalısınız.
Normalde 50.000 Dolar'a varan hasarları
sigorta karşılar, eğer gerekirse ek sigorta
da isteyebilirsiniz. Araba kiralarken ilk
başta görülmeyen ekstra ücretlere dikkat
etmelisiniz: içinde “ücretsiz” araba
kiralama olan bir pakette bile çarpışma
hasarından muafiyet sigortası genelde size
ödetilir. Diğer ücretler arasında Eyalet
Vergisi, zorunlu Kişisel Kaza ve Kişisel
Yaralanma Sigortası ve benzin de olabilir.
Eğer araba belirtilen tarihte geri
getirilmemişse çok yüksek ek saat ücretleri
ve fazladan CDW ve sigorta bedeli
istenebilir. www.usatourist.com adresindeki
ABD Gezi Rehberi araba kiralama ücretleri
hakkında karşılaştırmalı bilgi ve araba
kiralama konusunda yardımcı ipuçları verir.
|
