|
|
AMERİKA BİRLEŞİK DEVLETLERİ
ÜLKE REHBERİ |
 |
Mevcut Durum
Her ne kadar her yıl
Amerika'ya bir milyon kişi göç ediyor olsa
da bu ülke dünyadaki en sıkı ve insanı
yıldıran göç yasalarından birine sahiptir.
40'tan fazla vize türü ve bir dizi farklı
sınıfta yeşil kart vardır. Doğum
belgelerinden emlak bilgilerine kadar pek
çok kişisel belgenin temin edilmesini
gerektiren konsolosluklardaki bürokrasi,
vize başvurularını işkence haline
getirebilir. Yine de binlerce kişi
hayatlarının bir kısmını Atlantik'in diğer
yakasında geçirmeye azmeder.
Bundan bir adım ileriye
geçerek kalıcı olarak yerleşmeyi düşünenler
için daha çok sabır ve inat gerekmektedir
ama yukarıda belirtilen yerleşme hakkı
(yeşil kart) kazanan insan sayısı bu
fırsatın hâlâ var olduğunu ama aşırı
derecede uğraş istediğini göstermektedir.
Mevcut durumda ABD'de yasal
olarak yaşamanın ve çalışmanın iki yolu
vardır. Birincisi göç etmeyecek kişilere bu
amaçla verilen vize, diğeri de yeşil kart
sahibi olmaktır. Aralarındaki en önemli fark
yeşil kartın Amerika'da kalıcı olarak yaşama
ve çalışma izniyle beraber pek çok
vatandaşlık hakkını da vermesi ama göç
etmeyecek kişilere verilen vizenin her zaman
geçici olmasıdır. Böyle bir vizeyle yeşil
karta başvurmadan uzun yıllar boyunca yasal
olarak ülkede kalmak ve çalışmak mümkündür.
1990'a kadar göç
başvurusunun kabul edilmesi için en önemli
niteliklerden biri bir Amerikan vatandaşının
akrabası olmak kabul edilmiştir. Yeşil kart
kontenjanları aile bağları olanları
diğerlerine göre tercih edecek şekilde
belirlenmiştir. Pek çok insan için bir iş
bularak yeşil kart almak da tercih edilen
bir yol olmuştur.
1990 Göç Yasası göç
politikasında büyük değişiklikler
getirmiştir. Hâlâ yeşil kart başvurusu
yaparken bir Amerikan vatandaşı veya kalıcı
oturma hakkı olan bir kişiyle akraba olmak
çok faydalı olsa da Yasa başvuran kişinin
kendi niteliklerine dayanan çok sayıda yeni
kategori getirmiştir. Artık iş türlerine
daha çok önem verilmektedir: eğer sanat veya
bilimle uğraşan bir kişi ya da “olağanüstü
yeteneğe sahip” iseniz veya tanınmış bir
bilim adamı iseniz yeşil kart almak eskiye
göre biraz daha kolaylaşmıştır. Yasa ayrıca
nitelikli insanların hastanelerde,
üniversitelerde, bilgisayar programcılığı ve
diğer mesleklerde duyulan ihtiyacı
karşılamasını sağlamak üzere H-1B çalışma
vizesini getirmiştir. Bu artık en yaygın
çalışma vizesidir. Ekim 2000 ve Eylül 2001
arasında Göçmen bürosu 163.000 tane H-1B
çalışma vizesi vermiştir.
Kaçak Göç Reformu ve 1996
yılında çıkan Göçmen Sorumluluğu Yasası ile
yeni değişiklikler gelmiştir. Bu
değişikliklerin çoğu yasanın uygulanmasıyla
ilgilidir ve ülkeye son girişinizi son
çıkışınızla eşleştiren otomatik giriş-çıkış
kontrol sistemi, havaalanlarının dış hatlar
terminallerinde denetleme istasyonlarının
kurulması ve her eyalette on adet göç
polisinin işe alınması gibi uygulamaları
içerir. Kaçak göçmenlere uygulanan cezalar
katlamıştır - sınır dışı edilen bir kaçak
göçmene 5 yıl boyunca ülkeye girmekten men
cezası verilir ve bu yasağın ihlali de 20
yıllık bir men cezası getirir.
Amerika'da bürosu olan çok
uluslu şirket çalışanları ayrıcalıklıdır ve
şirket-içi transferler (L tipi vize) bunu
kapsar. Diğer devletlerin vatandaşı pek çok
kişi New York'un mali dünyasına kolaylıkla
girmiştir. Ancak yabancı devlet
vatandaşlarının çoğunluğu için ABD'de
çalışma izni almak imkansız olmasa bile
oldukça zordur. Uzmanlara göre vize
kategorilerinden hiçbirine girmiyorsanız
birine girmeye uygun oluncaya kadar
şartlarınızı değiştirmeniz gerekmektedir.
Vize sisteminde pek çok tuhaflık vardır:
örneğin bir kategori “üniversite derecesi
veya eşdeğeri” gerektiriyor olabilir ve bu
da üniversite mezunu olmayanların yeterli
olmadığı şeklinde anlaşılabilir ama INS'yi
(Göç ve Vatandaşlık Hizmetleri) tatmin
edebilecek çok sayıda nitelik vardır. Bazı
durumlarda mesela iş tecrübesi yeterli
olabilir.
Ancak ABD'de iş bulacağını
umut eden bir kişi için çalışma izni almak
belirsiz ve kararlılık ve sabır isteyen bir
süreçtir. Doğal olarak tarih veya İngilizce
gibi mesleki olmayan eğitimi çalışma
vizesine yani H-1B'ye uygulamak zordur.
Ancak böyle bir eğitim pek çok işe
uygulanabilir olduğu için size faydası da
dokunabilir. Kendinizi eğitiminle alakalı
bir alanda uzman bir “araştırmacı” olarak
tanımlamak da bir çözümdür. Göç konusunda
deneyimli bir avukatın da yardımıyla çalışma
vizelerinden birini alabilirsiniz ama
öncelikle Amerika'da size iş verecek bir
kişinin desteği sonra da genellikle uzun
süren yasal sürecin üstesinden gelmek için
sabır ve yeterli para gerekir.
Kaçak çalışmanın hem işçi
hem de işveren için ciddi bir suç kabul
edildiğini hatırlatmakta fayda vardır. Bu
durumda işveren ağır bir para cezasıyla,
işçi ise sınır dışı edilerek cezalandırılır.
Kaçak çalışırken yakalanırsanız gelecekte
yapacağınız vize başvurularını da tehlikeye
atarsınız.
Sistem oldukça karışıktır ve
Göç ve Vatandaşlık Hizmetleri (INS) yasayı
oldukça sıkı bir şekilde uygulamaktadır.
Çoğu insana bu haksızlık gibi görünebilir
ama sistemi aldatamazsanız bile sizin
lehinize çalıştırabileceğinizi
unutmamalısınız. Bilinmesi gereken esas
nokta kategorilerdir ve bunlardan birine
uygun olduğunuzu göstermek için dikkat
edilmelidir.
Göç, Amerika'da çok tartışma
yaratan bir konudur çünkü ülke çok tercih
edilen bir istikamet olmaya devam
etmektedir. Kızılderililer dışında herkes
göçmenlerin soyundan gelmektedir. Amerika
tarihi olarak göç almaya olumlu bakan bir
ülkedir ve şehirlerdeki mahallelerin etnik
ve kültürel çeşitliliği yeni göçmen
dalgaları geldikçe muhteşemliğini
korumaktadır. New York şehrinin telefon
rehberine bakacak olursanız dünyadaki her
etnik gruba mensup birilerinin bulunduğunu
görürsünüz. Ancak ara sıra özellikle de
işsizliğin arttığı dönemlerde belirli baskı
grupları yeni alınacak göçmenlerin sayısını
azaltmak için kampanyalar düzenler.
Eleştirmenler Amerikalıların iş
fırsatlarının tükenmekte olduğunu ve ülkenin
nüfus yoğunluğundan kaynaklanan sorunlar ve
bunu izleyen hizmet ve toprak talepleriyle
karşılaştığını söylemektedir.
Başkan olarak yaptığı son
eylemlerden birinde Bill Clinton her yıl
verilen H-1B vizelerinin sayısını artıran
ama karşılığında yetişkin Amerikalıların
ileri teknoloji işlerinde çalışmaları için
eğitilmeleri ve çocuklara bilgisayar bilgisi
verilmesi amacıyla işverenlerden her vize
başına 1000 Dolar vergi alınmasını öngören
Yirmi Birinci Yüzyıl'da Amerika'nın
Rekabetçiliği Yasası'nı imzalamıştır.
ÇALIŞMA İZNİ
ABD'de çalışma izni diye bir
şey yoktur ama Göç ve Vatandaşlık Sersisi
(INS) “göçmen olmayanlara” ülkeye girme ve
kalma sebeplerinin hepsini kapsayacak
şekilde çeşitli vizeler verir (40'tan
fazla). Bazı vizeler çalışmanıza izin verir:
bunların en yaygın olanı sahibinin yalnızca
kendisini ABD'ye gönderen şirket için
çalışmasını olanak veren L vizesidir. B
vizesi sahibinin ABD'de toplantılar
düzenlemek, konferanslara katılmak gibi
geçici işler yapmasına imkan verir. Bir
Amerikan şirketinin bir kişinin belli bir
bilgiye sahip olduğuna kefil olmasını
sağlayan H vizesine de çok başvuru yapılır.
Diğer vizeler farklı iş
alanları içindir, örneğin J vizeleri
onaylanmış bir Ziyaretçi Değişim Programı'na
katılanlara ve O vizeleri “olağanüstü
yetenekli veya başarılı” sanatçılara
verilir. Oldukça yaygın başka bir vize de
ABD'yle ticaret ve dolaşım anlaşması olan
ülkelerin kendi ülkeleri ve ABD arasında
ticaret yapacak vatandaşlarına verilen E
(Anlaşma Tüccarı) vizesidir. INS'nin
kuralları oldukça karmaşık olduğu için
şirketiniz vize başvurunuzla ilgilenmiyorsa
göç hukuku konusunda uzman bir avukata
danışmanız tavsiye edilir.
|
