ICEP WORLD Facebook'ta  
yurtdışı eğitim kampanyaları
 

LiveZilla Live Help
ilgili brosurler

Amerika | Amerika'da Çalışma Hayatının Çeşitli Yönleri

 

USA

 AMERİKA BİRLEŞİK DEVLETLERİ
ÜLKE REHBERİ		 gozat


Amerika'da Çalışma Hayatının Çeşitli Yönleri

GENEL BAKIŞ

Çalışma hayatının her boyutuna (işe alım, terfi, performans değerlendirmesi, tazminat ve yan ödenekler, işten çıkarma,vs) uygulanan yasa maddesi 1964 Sivil Haklar Kanunu'nun 7. Maddesi'dir. Bu maddeye göre kişinin cinsiyeti, yaşı, ırkı veya dinine göre ayrımcılığa uğramama hakkı kanun güvencesine alınmıştır. Eyalet ve yerel yönetimlerin federal kanunlarla çakışan kendi düzenlemeleri vardır, bazı eyaletlerde farklı sebeplerden ayrım yapmak yasaklanmıştır. İşverenlere karşı iddialar Eşit Haklar Komisyonu'na (EEOC) gider ve anlaşma olmazsa federal mahkemede dava açılabilir.

Haksız yere işten çıkarma alanında hâlâ yasal düzenlemeler gelişmektedir. Örneğin bazı mahkemelerde işverenin iş teklif ettiği bir mektup veya bir şirketin personel rehberi yasal bir anlaşma olarak kabul edilmiştir ve böylece elemanı işten çıkarmak zorlaşmıştır. Yine tehlikeli veya yasa dışı görevleri yerine getirmediği için işten çıkarılan elemanlar işverenlerini dava etmiştir. Ayrıca bir kişiyi işten çıkarırken duygusal sıkıntıya yol açan sözler söylemek de dava açılma sebebi olmuştur.

İŞ UYGULAMALARI

Amerikan şirketlerinin nasıl çalıştığını burada tam olarak anlatmak imkansızdır. Bu çok uzun bir konudur ve pek çok uzman bu konuyu ele almıştır. Her zaman olduğu gibi genellemeler yapılabilir ama bu konuda çok dikkatli olunmalıdır: doğuda geçerli olan bir şey batıda tamamen yanlış olabilir.

Amerikalıların meslek ahlakı çok gelişmiştir ve iş Amerika'da çok ciddiye alınır. Tatiller Avrupa'da olduğundan daha az ve daha kısadır ve yapılacak bir iş varsa hafta sonlarından fedakarlık etmek de oldukça sık görülen bir durumdur. Zamanı iyi kullanmak çok önemlidir. Bir toplantıya beş dakika gecikseniz özür dilemelisiniz, eğer on beş dakika gecikecekseniz önceden telefon etmeli ve iyi bir mazeret vermelisiniz. Amerikan şirketleri hızlı sonuç almaları ve kısa sürede başarıya ulaşmalarıyla ünlüdür: “uzun vade” üç yıl sonrası demektir. Bu aynı zamanda bazı sektörlerin daha uzun vadeli düşünen Japonlar ve Almanlar karşısında geri kalmasının da sebebi olarak gösterilir. Sizden çok çalışmanız ve az izin almanız beklenir. İşyerinde sigara içmek yasaktır ve “duman molaları” yaygındır. Toplantılarda Amerikalıların alıştığınızdan daha saldırgan ve derli toplu olduğunu göreceksiniz. Somut kanıtlarla desteklenen iyi hazırlanmış sunumların da onları çok etkilediğini göreceksiniz.

Amerikalılar insanı cezalandıran meslek ahlaklarıyla olduğu kadar rahat tavırlarıyla da ünlüdür. İnsanlar birbirlerine isimleriyle hitap eder ve golf maçlarında iş konuşmak da yaygındır. Gayri resmi görüntü aldatıcı olabilir: iş toplantıları kahvaltıda, öğle veya akşam yemeklerinde yapılır; eğlence maçlarda aranır; meslektaşların evlerinde düzenlenen kokteyl ve yemekli partilerin işle ilgili ciddi bir amacı olabilir.

Giderek popüler olan başka bir adet de spor Cuma'dır. Bazı büyük şirketler eğer Cuma günleri elemanlar daha rahat kıyafetler giyerse verimliliğin artacağını karar vermiştir. Bunun da elbette kendi kuralları vardır: eğer Chase Manhattan'da çalışıyorsanız rahat giyinmek için bir takım giyip kravat takmaktan daha fazla düşünmeniz gerekir. Spor tişörtler, pantolonlar ve spor ayakkabılar rahat üniforma kabul edilmektedir.

Amerikan meslek ahlakıyla ilgilenenler şirketlerin üç tane çalışma tarzı olduğunu söylemiştir. İlki yönetimin açık bir sırası olması ve ayrıntılı düzenlemelerin gerektiğidir. Yeni bir elemanın ilk sorusu “Kime karşı sorumluyum?” olur. İkinci olarak elemanlar çalışmalarının sürekli değerlendirilmesini ister (sürekli değerlendirme okullarda not verme sisteminin de ayrılmaz bir parçasıdır) ve üçüncü olarak yakından denetlenmeyi beklerler. Eğer çalışanlarınız Amerikalıysa Türkler gibi davranacaklarını sanmayın: eğer birini bir sebepten uyarmanız gerekliyse önce Amerikalı bir meslektaşınıza danışın.

Amerikan şirketlerinde başarı programları yaygındır ve genelde ödül de konur. Mali başarı çok değerlidir ve ödüllendirilir.

Fortune 500'ün şirket yöneticileri arasında yaptığı bir araştırma nelerin başarılarına katkıda bulunduğunu ortaya koymuştur. En önemlisi hepsinin kendi kariyerlerini kurmaları gerektiğini bilmeleri ve şirketin başarısının amaç olarak değil kişisel başarıları için bir araç olarak görmeleridir. Ayrıca bütün büyük Amerikan değerlerini de içselleştirmişlerdir: hepsi faydacı, güvenli ve bir dereceye kadar eşitlikçidir.

TELE-ÇALIŞMA

Amerika'da çalışma yaşındaki kişilerin - 30 milyon civarında - altıda birinden fazlası bir işveren için veya bir ofiste çalışmamaktadır. Tele elemanlar (ya da tekno-köleler) kişisel bilgisayarların faydalarından yararlanmış ve evlerinde büro kurmuş kalabalık bir ordunun mensuplarıdır. İki tip tele eleman vardır: evinden pek çok kişi için çalışan - serbest gazeteci veya tesisatçı örneğin - ve bir tek şirket için çalışan ama her gün ofise gitmek yerine evinden çalışan insan. Çoğu şirket evinden çalışan elemanları olmasından memnundur - bu, ortalıkta daha az kişinin dolaşması anlamına gelir ve mutlu işçi daha verimli olur. Evden çalışmanın çok cazip tarafları olabilir. Takım elbise giymenize veya toplu taşıma araçlarında çile çekmenize gerek kalmaz. Çalışmaya istediğiniz zaman başlayabilir ve bırakabilirsiniz ve iş hayatının parçası olan arkadan vurmaya ve ofis politikalarına da veda edebilirsiniz. Ancak dikkat edin - çoğu insan evden çalışmayı sıkıcı ve fazla yalnız bulur. Sabah dokuz akşam altı düzeninden uzaklaşmak cazip görünse de bilgisayarınız yatak odanızın yanındaki odadayken işten uzaklaşmak zor olabilir. Ofise gitmenin en büyük avantajlarından biri işi hayatınızın kalanından ayırabilmenizdir, tele elemanlar zincirlerinden kurtulmak isterken onları eve getirdiklerini görebilir.

Evden çalışmak ve “soho” (küçük ofis/ev ofisi) kavramıyla ilgili daha çok bilgi için www.workingsolo.com adresindeki WorkimgSolo A.Ş.nin kendi işini kuran ve küçük işletmelere haberler, bilgi ve destek veren Internet sayfasına bakabilir.

ÇALIŞAN KADINLAR VE CİNSEL TACİZ

Amerikan şirketlerinde çalışan kadınların başka ülkelerde çalışan kadınlarla benzer sorunları vardır. Cinsel taciz ve kadınların yükselmesini engelleyen cam tavan konularında tartışmalar sürmektedir. Siyaseten doğruluk (“PC”) alanına bir mayın tarlası gibi dikkat edilmelidir. Hatırlanması gereken en önemli şey Amerikan toplumunun çok dava açan bir toplum olduğu ve sorunların Türkiye'de olduğundan daha kısa sürede mahkemelik olacağıdır. Kadınlar bir şirketteki kadın-erkek gerilimlerine dikkat etmeli ve kadın meslektaşlarından ipuçları almalıdır. Erkekler yaptıklarına ve söylediklerine çok dikkat etmelidir. İstanbul'da şaka olarak kabul edilebilecek bir şey Los Angeles'te en ağır siyasi-cinsel suç olarak görülebilir.

Bu sorunun en karışık olduğu yer üniversitelerdir. Çoğu erkek akademisyenler PC kulisinden ve sonuçlarından ciddi endişe duymaktadır: yakın zamanlarda New Hampshire'de 59 yaşındaki erkek bir profesör sınıfta ettiği (zararsız) sözlerden dolayı işinden kovulmuştur. Bu olay David Mamet'in aşırı hırslı kadın bir öğrencinin bir akademisyenin hayatını mahvettiği Oleanna isimli oyununa çok benzerlik sergilemektedir.

Ancak bu tartışmaların yalnızca üniversitelerle sınırlı olmadığını görmek gerekir. Pek çok şirkette kurallar tam olarak tanımlanamasa da “düşmanca ve tehditkar bir ortam yaratabilecek” davranışlara karşı uyarılar içerir. Bu konuda yorum yapanlar böyle bir davranıştan dolayı suçlanmanın ahlaksız davranıştan dolayı suçlanmakla aynı lekeyi bırakabileceğini söylemiştir.

ÜCRETLER

ABD'de ücretler Kanada ve Avrupa'dan daha yüksektir ve Amerikalıların işte daha fazla vakit geçirmesine karşın yan ödemeler de oldukça yüksektir. Türkiye'de de olduğu gibi farklı meslekler ve kamu ve özel sektör arasında çok eşitsizlik vardır. Farklı alanlara bakmadan ulusal ortalamaya bakmak anlamsız olur. Hazır yemek şirketlerinin yöneticilerinin ortalama maaşları 32.000 Dolarken lise müdürlerinin ortalama maaşı 80.000 Dolardır ve bir üniversite dekanı 200.000 Dolara kadar kazanabilir. Bilgi işlem uzmanının ortalama maşı 88.000 Dolardır ama muhasebeci 46.000 Dolar kazanır. Yeni mezunların başlangıç maaşları başladıkları meslek ve nitelikleri gibi pek çok faktöre dayanır. California Devlet Üniversitesi'nin sosyal hizmet bölümünden yeni mezun olmuş bir kişi ortalama 17.350 Dolar kazanır ama bilgisayar mühendisliği mezunları 55.000 Dolarla başlar.
Federal asgari ücret 1938 Adil Çalışma Standartları Yasası'yla konulmuştur. Bu yasada en son 1997 yılında değişiklik yapılmış ve asgari ücret saatte 5.15 Dolara getirilmiştir. Ayrıca bu yasa haftada 40 saatin üstündeki çalışma için fazla mesai ücreti ödenmesi gerektiğini getirmiş, çocuk işçi çalıştırılmasını sınırlamış ve cinsiyet, yaş, din, vs ayrımı yapılmaksızın eşit işe eşit ücret ilkesini getirmiştir. Bazı eyalet yasaları daha yüksek bir asgari ücret öngörür ve devletle iş yapan şirketler de Kamu Akitleri Yasası'na tabi olduğundan yine yüksek asgari ücret verir.

YAN ÖDEMELER

Yan ödeme paketleri standart olarak sigorta, kar oranı ve emeklilik planlarını içerdiği için Türkiye'dekilerden daha cömerttir. Bu satırlar yazıldığı sırada sağlık sigortası hakkında çok büyük değişiklikler yaşanmaktadır: sigorta poliçelerinin değeri yükseldikçe işverenler katkılarını azaltmaktadır. Aynı zamanda devletin sağlık reformları işverenlerin çalışanlarının sağlık sigortasının yüzde seksenini ödemesi gerektiğini getirmektedir. Her anlaşmanın sağlık sigortasıyla ilgili maddesini iyice okumak gereklidir. Çoğu işveren yan ödeme paketlerinin bir parçası olarak hayat sigortası da yaptırmaktadır. Emeklilik de işverenin fon yatırdığı devlete ait düzenlemeler ve hem çalışanın hem de işverenin belli miktarda katkı yaptığı düzenlemelerle yapılır. Geçici ve dönemsel çalışanlar şirketlerin emeklilik programlarından yararlanamaz.

Şirket araçları çalışanlara yalnızca iş için çok gerekliyse verilir. Bu durum üst düzey yöneticiler için bile geçerlidir.

ÇALIŞMA SAATLERİ, FAZLA MESAİ VE TATİLLER

Amerikalılar gelişmiş dünyada en fazla çalışan insanlardır ve iş gücünün yarısına yakınının işle ilgili stresten muzdarip olduğu söylenmektedir. Ortalamada Amerikalılar haftada elli saat çalışır.
Tatiller de Avrupa'dakinden çok daha kısadır. Standart yıllık izin iki haftadır bunun yanında ulusal tatiller ve eyaletlerin yaptığı tatiller gelir. Bu durum Avrupa ve Avustralya'da geçerli olan yılda beş hafta tatille çok çelişmektedir. ABD'de verilen izin hakkı şirkette çalıştığınız yıla göre artar.

Escape dergisinin yaptığı hesaba göre Amerikalılar yılda yalnızca 9.6 gün tatil yapmakta ve tipik bir Amerikalı çift yılda 1980'de olduğundan 500 saat daha fazla çalışmaktadır. Sonuç olarak Amerikalıların aile hayatlarına daha fazla zaman ayırabilmeleri için bu sistemde düzenlemeler yapılması amacıyla baskılar artmaktadır. Basında aşırı çalışmanın sağlık üzerinde yapabileceği olumsuz etkiler tartışılmaktadır. Gelecek beş yıl içinde iş hayatı ve kariyer tarafından yapılan aşırı taleplerden oluşan bir kültüre tepkiler geliştikçe ve yalnızca gelir ve terfi olarak ölçülmeyen daha yüksek bir yaşam kalitesi arandıkça bu tartışmanın da devam edeceği düşünülmektedir.

Fabrikalarda çalışma saatleri sabah 8 akşam 4.30 arası ve ofislerde de sabah 8.30 akşam 5 arasıdır. Fazla mesai haftada 40 saatten sonra başlar ancak bazı sendikalar 35 hatta 30 saatten sonrası için fazla mesai ödemesi almayı başarmıştır. Mavi yakalı işçiler genelde fazla mesai ödemesi veya tazminatı alabilir, bu sektöre bağlıdır.
Ülke içinde çok farklı zaman dilimleri olduğundan çalışma saatlerinin değişiklik gösterdiğini göreceksiniz. Bankacılık ve mali hizmetlerde ve borsada New York Borsası'nın açılışına yetişmek demek batı yakasında iş gününün en az bir saat erken başlaması demektir.

SENDİKALAR

İmalat sektöründe sendika üyeliği son 10-15 yılda aşırı düşmüştür ve federal ve eyalet bazında kamu idare birliklerine üyelik artmıştır. 1983'te işgücünün %20.1'i sendika üyesiyken aynı oran bugün %13.5'tir. ancak kamu çalışanları %37.% oranında sendika üyesiyken aynı oran özel sektörde %9'dur.

Amerika'da sendikalar yerel bazda örgütlenmiştir. “Yerellerin” üyeleri aynı sektörde veya aynı şirkette çalışmaktadır (bu da bir yerelde pek çok alanın temsil edilmesi sonucunu doğurur). Yereller birer ulusal sendikanın üyesidir (Birleşik Otomotiv İşçileri gibi) ve ulusal sendikaların çoğu bir şekilde Amerikan İşçi Federasyonu ve Sanayi Kuruluşları Kongresi'yle (AFL-CIO) ilişkilidir. Güçler dengesi yerellerden büyük ulusal sendikalara doğru kaymaktadır.

Sorunlar genelde grevle değil yerel sendika ve işveren arasında toplu görüşmeler sonucu çözülür. İşverenler ve sendikalar arasındaki toplu görüşme anlaşmalarında genelde greve izin yoktur ve işçilerin sorunlarını dile getirmeleri için açık ve sağlam kurallar konulmuştur. Bu tür önlemler alındığı için grev fazla görülmez.

Sendikalaşmış sanayilerde sendika sıkıntısı olan her üye adına sözcü kabul edilir ve üye sorunu idareye iletmek istiyorsa temsil edilme hakkı vardır.

İşverenlerin sendika kurma, üye olma ve grev hakkı vardır. Kanunlar eyaletten eyalete değişir: örneğin bazı eyaletlerde yalnızca sendika üyelerini çalıştırmak yasaktır.

İŞ SÖZLEŞMELERİ

Şirketlerin çalışanlarına sözleşme düzenlemek gibi yasal bir zorunlulukları yoktur ama genelde bir anlaşma veya sözleşme yapılır. Eğer ABD'ye mevcut işinizle gönderilmişseniz sözleşmenizi gözden geçirmelisiniz. Aşağıdaki konuların ABD'de farklı muameleye tabi olduğunu ve iş sözleşmenizde bunlarla ilgili maddeler olması gerektiğini unutmamalısınız:

Hastalık izni: çalışanlar her yıl belli sayıda gün (genelde altı) hastalık bahanesiyle ücretli izin alma hakları vardır. Bu yasal bir zorunluluktur ama sözleşmede şirketin vereceği fazladan her ödeme ayrıntılarıyla belirtilmelidir.

Sağlık sigortası: şirketinizin sigorta yaptığından ve bunun ihtiyaçlarınızı karşıladığından emin olmalısınız.

Konut tahsisatı ve Yaşam gideri tahsisatı (COLA): kendi eyaletlerinin dışında çalışan Amerikalı işçilere genellikle fazladan masraflarını karşılamaları için bir karşılık verilir. Bazen bu bir otelde birkaç gün kalma masrafı olabilir. Eğer ABD'ye Türkiye'den gidiyorsanız şirketiniz taşınma ve ulaşım giderlerinizi karşılamalıdır.

Sona erme süresi: Federal yasaya göre işverenler işten çıkarmadan, fabrika kapatmadan, vs en az 60 gün önce yazılı ihbar vermek zorundadır. Sona erme sürelerini içeren başka özel bir sorumluluk yoktur ama sözleşmenizde hem çalışan hem de işverenin uyması gereken bir ihbar süresi (genelde bir ila üç ay) olmalıdır.

Ayrıca okul giderleri, aile üyelerinin taşınma giderleri, ülke dışına gitme masrafları, şirket aracı, taşınma ve yerleşme masrafları, vergi farklarının iadesi ve diğer yan ödemeleri de incelemelisiniz.