|
|
AMERİKA BİRLEŞİK DEVLETLERİ
ÜLKE REHBERİ |
 |
Basın ve İletişim
Gazeteler
Amerika'da 3.000'in üzerinde
günlük, haftalık ve aylık gazete yayınlanır.
Bazıları dünyada yayınlanan en eski
gazeteler arasındadır, örneğin Philadelphia
Inquirer 1771 yılında kurulmuştur. Bütün
büyük şehirlerde çok sayıda gazete bulunur,
küçük şehirlerin bile yerel gazetesi vardır.
Yalnızca USA Today, The Wall Street Journal
ve New York Times gibi bir avuç gazete
ulusal çapta dağıtılır. Ancak bunlar
Türkiye'deki gerçek anlamda ulusal çapta
okuyucu bulan ve toplumun her kademesine
hitap eden gazetelerle kıyaslanamaz.
Amerikalılar ulusal ve dünyadan haberler
almak için televizyona güvenir. Ülkenin
geniş bir alana yayılmış olmasından dolayı
Amerikan gazete piyasası bölgeseldir. New
York veya Los Angeles ölçülerindeki
şehirlerde bile siyasi ve kültürel olaylar
hakkında değerlendirme ve yorum yapan tek
gazetedir. Los Angeles Times ve Washington
Post ulusal çapta okunan diğer gazetelerdir.
Amerika sayısı yayınlayan The Financial
Times gibi yabancı gazeteler de elbette
bütün büyük şehirlerde bulunur.
ABD gazete yayıncılığı
aralarında Dow Jones, Gannett ve Ortakları,
Hearst A.Ş, Knight-Ridder, Newhouse, E W
Scripps ve Thomson'un bulunduğu bir avuç
büyük şirket arasında bölüşülmüştür. Bu
şirketler kendi aralarında toplam baskının
%60'ını paylaşır.
Artık her büyüklükteki
gazetenin o günün sayısı ile eğlence rehberi
ve reklamlar gibi diğer bilgiye yer verdiği
kendi Internet sayfası vardır. Büyük
şehirlerin çoğunda Time Out New York veya
Los Angeles Magazine gibi yerel faaliyetlere
yer veren gazeteler yayınlanır.
Kullanıcılarına ister
Internet'ten bilet alıyor olsun, ister
sinema arıyor olsun, isterse de kiralık ev
arıyor olsun aynı şehirdeki diğer
kullanıcılarla iletişim kurma fırsatı
tanıyan Citysearch (www.citysearch.com) 105
ulusal şehir rehberinden oluşan bir ağ
işletmektedir. Digitalcity de
(www.digitalcity.com) buna benzer bir yerel
bilgi ağı işletmektedir.
Amerika'da yayınlanan bütün
gazetelerin ve dergilerin listesini Internet
sayfası olan 4.000'den fazla yayına yer
veren www.newslink.com adresinden ve
www.yahoo.com sayfasının basın bölümünden
bulabilirsiniz.
Dergiler ve Süreli
Yayınlar
Amerika'da yayınlanan 10.000
derginin en popüler olanları gazete
editörlerinin yalnızca hayalini kurabileceği
baskıya ulaşır. En sevilen dergileri
incelersiniz Amerikalıların en fazla boş
zamanlarını nasıl değerlendireceklerini
düşündüğünü görürsünüz (TV Rehberi ve
Friendly Exchange gibi boş zamanı
değerlendirmeye yönelik dergiler top on
arasındadır). Ayrıca emekliler ordusunun
ülkeyi ele geçirmek üzere olduğunu da fark
edersiniz. En fazla satan iki dergiden biri
Amerikan Emekliler Derneği Dergisi (21
milyon baskı), diğeri de 20 milyon tane
baskı yapan Modern Olgunluk'tur. Çok satan
diğer dergiler Reader's Digest ve TV Rehberi
(her biri 16 milyon) USA Weekend, National
Geographic, Beter Homes and Gerdens,
Friendly Exchange (seyahat ve eğlence),
Family Circle, Good Housekeeping ve Ladies'
Home Journal'dır. En eğlenceli yayınlar
arasında National Enquirer ve National
Examiner gibi dergiler vardır. “100 kiloluk
bebek doğdu” gibi manşetler ve yarı yarasa
yarı insan çocuklarla ilgili haberler sıkıcı
bir güne renk katabilir.
Televizyon
ABD'de dünyada kişi başına
düşen en fazla televizyon sayısı vardır -
193 milyon, bu da her iki kişiye bir
televizyondan fazlası anlamına gelmektedir.
Ortalama bir ailede 2.1 televizyon vardır ve
günde 7 saat televizyon izlenir. En
bilinenleri CBS, NBC, ABC ve Fox olmak üzere
çok sayıda TV kanalı vardır. Amerika'da
yerel istasyonlar acente gibi davranır ve
belli birer kanalın içeriğini yayınlar. Bu
kanalların yanı sıra spor veya sinema gibi
sınırlı içeriği olan binlerce kablolu kanal
vardır.
Türkiye'deki televizyon yayınlarına uzaktan
da olsa aşina olan bir kişi Amerikan
televizyonların da yabancı olmayacaktır.
Hastane dizisi Acil Servis, Friends ve Gizli
Dosyalar Türkiye'de çok sevilmiştir.
Seinfeld, Frasier ve Ally McBeal da kült
dizilerdendir. Bunlara bir de Simpsonlar,
Beavis ve Butthead ve South Park gibi çizgi
filmleri eklerseniz
Türkiye'de televizyoncuların
Amerika'da hangi programların izleyici
çektiğini neden takip ettiğini anlarsınız.
ABD'de esprili dizilerin bu kadar başarıya
ulaşmasının sırrı olarak sayıları 15'e varan
yazardan oluşan bir yazarlar takımınca
yazılmaları gösterilmiştir. Bu yazarlar her
hafta bir masanın etrafına oturmakta ve
kendi aralarında espri yaparak diyaloglar
yazmaktadır. Bu yöntem alışıldık tek başına
espri bulmak için çabalayan yazar anlayışına
ters düşmektedir.
Piyasanın büyüklüğü ve
kanalların çokluğunun doğal bir sonucu
olarak programlar arasında çok kötü olanlar
da bulunmaktadır. Amerikan televizyonları
gerçekten de çok kalitesiz yayın
yapabilmektedir - kanalların mümkün
olduğunca geniş bir kitleye hitap etmesi
gerekir ve diziler birbirinin kopyası olmaya
başlamıştır. Ayrıca tatsız gerçek hayat
programları da çok sevilmektedir. Jerry
Springer gibi kişiler topluma uyum
sağlayamamış insanları programlarına çağırıp
evlerinde yaşadıkları tartışmaları
televizyonda bazen aşırı - ve çoğu zaman da
kurmaca şiddet kullanarak canlandırmalarına
fırsat vermektedir
Kamu Yayın Servisi (PBS)
reklamlara yer vermeyen ve belgesel,
tartışma programları ve kaliteli yabancı
sinemalar veren ticari olmayan bir kanaldır.
Vergiler ve federal yönetimin yardımlarıyla
ayakta durmaktadır.
Amerika'nın - ve dünyanın -
televizyon aşkı O.J. Simpson ve İngiliz dadı
Louise Woodward'ın yargılanmaları ve Başkan
Clinton'un Büyük Jüri tarafından
sorgulanmasının canlı yayınlanmasıyla
zirveye ulaşmıştır. Bu gerçek hayat
hikayeleri yalnızca ABD'deki yetişkin
nüfusun büyük kısmı tarafından değil
dünyanın her yerindeki yüzlerce milyon kişi
tarafından izlenmiştir.
Amerikan televizyonunun çok
garip ama oldukça demokratik bir özelliği
bireylerin ve grupların “ev yapımı”
programlarını yayınlamalarına imkan veren
yerel kablolu kanalların varlığıdır. Bunlar
kendi evinde kabare sergileyen amatör
müzisyenlerden aşk hayatlarıyla ilgili bilgi
almak isteyen endişeli izleyicilerin telefon
ettiği medyumlara kadar uzanır.
Radyo
ABD'de 10.000 kadar ticari
radyo istasyonu vardır: 5.000'i AM, 5.000'i
FM bandından yayın yapmaktadır. Bunlara
ilaveten düğmeyi çevirerek çok sayıda yerel
ufak radyo istasyonu bulabilirsiniz.
Radyolarda bulunduğunuz yere göre Rock and
Roll veya Country ve Western tarzı müzik
(merhum Tammy Wynette ABD'de Bruce
Springsteen'den daha ünlüydü) ve her yerde
bulunan talk showlar ve dini yayınlar
dinleyebilirsiniz.
Radyo pek çok sebepten
televizyona göre daha tatmin edicidir:
yayına başlamak için daha fazla emek ister
ama bundan daha önemlisi güçlü yayın ağları
tarafından kontrol edilmediği için daha
samimidir. Eğer araba kullanıyorsanız
geçtiğiniz bir şehrin havasını almak için
yerel istasyonlara bakmak en uygun yoldur.
Kitaplar ve Kitapçılar
ABD'de kitaplar ucuzdur.
Genelde hepsi indirimlidir ve en fazla
bulunan indirimsiz fiyat, yani 8.99 Dolar,
bizim Türkiye'de alıştığımız fiyatlara göre
daha düşüktür. Kitapçılar çok büyüktür ve
güzelce stok yapılmıştır ama daha akademik
veya edebi eserler için küçük, belli
konularda uzmanlaşmış kitapçılara bakmak en
iyisidir. Bunlar üniversitelerin kurulduğu
şehirlerde bulunur. En büyük zincirler
Doubleday, B Dalton, Walden ve indirimli
kitap satan zincirler Barnes ve Noble'dır.
Büyük şehirlerde kitapçılar geç saatlere,
hatta gece yarısına kadar açık olur ve çoğu
Pazar günleri de açıktır. 1990'larda
şehirlerde bulunan büyük kitapçılar kitap
severlerin bir kahve içebileceği yerler
yaratmak için bir de kafe açmaya
başlamışlardır. Bu eğilim Türkiye'de de
görülmeye başlamıştır. Kitapçılar artık bir
öğleden sonranızı koltuğunda oturarak
geçirebileceğiniz veya arkadaşlarınızla
buluşabileceğiniz kütüphanelere benzemeye
başlamıştır.
Posta
Federal Posta karışık bir
üne sahiptir. Mektuplar kaybolabilir ama
deprem veya fırtına gibi bu riske de
girmeniz gerekir. Bir günde teslimat pek sık
görülen bir durum değildir: normal durumda
mektupların varması yedi gün sürebilir.
Nedendir bilinmez New York'a mektuplar her
zaman daha geç gider. ABD içinde uzun mesafe
gidecek bütün posta ek ücret ödemeden hava
yoluyla gider ve ek ücret ödeyerek bir günde
garantili teslimat isteyebilirsiniz. Türkiye
ve ABD arası hava yoluyla posta genelde bir
haftada gider ama istikamete göre bu değişir
ve batı yakasına, Hawaii'ye ve Alaska'ya
varması on günü bulabilir. Adi postanın
varması 6 hafta sürer.
Postaneler pazartesiden
cumaya sabah 8 akşam 5.30 arası ve
cumartesileri öğleye kadar açıktır. Büyük
şehirlerdeki ana postaneler 24 saat açıktır.
Eczanelerden, otellerden, otobüs ve tren
istasyonlarından ve daha pek çok yerden pul
alabilirsiniz: pullar postaneden başka
yerlerde %25 daha pahalıdır. Sokaklardaki
posta kutuları laciverttir ve üzerlerinde
ABD Postası damgası vardır. Adresler kişinin
ismi, cadde numarası ve sokak (veya posta
kutusu numarası), şehir, eyalet ve posta
kodundan oluşur. Posta kodları ülkedeki
belli bir bölgeyi gösterir. Her zaman beş
hanelidir ve küçük sayılar kuzeydoğuyu,
büyük sayılar batıyı gösterir. Örneğin
Boston'daki bir posta kodu 02116,
Hawaii'deki 96815 olabilir. Bazı posta
kodlarının ardından dört haneli bir kod daha
gelir. Bu gerekli değildir ama teslimatı
hızlandırır.
Federal posta servisinin bir
alternatifi belli bir fiyata bir günde
teslim sözü veren hızlı teslimat
hizmetleridir. En yaygın ağlar paketleri
alıp ülke çapında dağıtmak için bir yolcu
uçağı filosu kadar uçağı olan FedEx ve UPS'e
aittir. Çoğu şehirde bu servislerin büroları
vardır ve evden paket alma hizmeti de
verirler. Birinde hesap açtırırsanız
indirimli fiyatlarından yararlanırsınız.
Telefon
Telefon numaraları üç haneli
alan kodu ve yedi haneli esas numaradan
oluşur ve şu şekilde yazılır: 000-000-0000.
Eğer bölge dışından arıyorsanız alan kodunu
çevirmeniz gerekir (çoğu şehir farklı
bölgelere bölünmüştür o yüzden mesela
Manhattan'dan Brooklyn'i arıyorsanız alan
kodu çevirmek zorundasınız). Çoğu büyük
şirket ve büronun ücretsiz bir numarası
vardır, bu alan kodu yerine 1-800 şeklinde
başlar. Bu numaralar ABD dışından aranamaz.
900'lü numaralardan en son maç sonuçlarını
veya burcunuzu öğrenebilirsiniz ama bu
numaralar ücretlidir.
Ankesörlü telefonlar beş, on
ve 25 sentlik bozuk paralarla, kredi
kartlarıyla ve telefon kartlarıyla çalışır.
Santrali arar ve onlara kredi kartı
numaranızı verirseniz veya numaranızı
tuşlarsanız bütün çağrılarınızı kredi
kartınızla ödeyebilirsiniz.
0'ı tuşlayarak
ulaşabileceğiniz santral size hava
tahminlerinden diş ve sağlık hizmetlerine
pek çok konuda yardımcı olabilir. Diğer
bilgileri 411'den alabilirsiniz ve ücretsiz
numaraları 800-874-4000'den
öğrenebilirsiniz. Her yerden üç haneli alan
kodu ve 555-1212'yi arayarak telefon
sorgulaması yapabilirsiniz: örneğin
Manhattan dışındaysanız ve oradaki bir
numarayı öğrenmek istiyorsanız
212-555-1212'yi arayın. Bazı numaralar
harflerle ifade edilir örneğin
1-800-CALL-ATT. Telefon tuşlarının
üzerindeki harfler telefonun üzerindeki
harflere karşılık gelir ve çoğu şirket bir
pazarlama hilesi kullanarak telefon
numaraları aklınızda kalsın diye bu şekilde
verir.
|
